دوغ و دوشاب
مرحبا و هزار آفرين به دكارت، متفكر فرانسوي. بيخود نيست يكي از بزرگترين فيلسوفان تاريخ است. همان اول كتاب مشهورش «گفتار در روش» آب پاكي را روي دست همه ريخته، با نوشتن اين جمله كه «ميان مردم عقل از هر چيز بهتر تقسيم شده است» با اين توضيح كه «هر كس بهره خود را از آن چنان تمام ميداند از عقل بيش از آنكه دارد آرزو نميكند.» (با استفاده از ترجمه محمدعلي فروغي). من نميگويم منظور دكارت قطعا اين بوده كه ميفهمم. اصولا در برابر اين شكاك بزرگ تاريخ به اين سادگي از قطعيت حرف زدن كار سادهاي نيست، اما احتمالا يكي از انگيزههايش پاسخ به منتقداني است كه به او ميگويند: «تو با اين حرفها ميخواهي بگويي بيشتر از ما ميفهمي يا عقل بيشتري داري؟!» دكارت همان اول كار با نوشتن اين جملات راه اين ايرادگيريها را بسته و فروتنانه ميگويد: قبول دارم كه همه ميفهمند، اصلا عقل به يكسان توزيع شده و هيچ كس از اين بابت شكايت ندارد، حرف من اين است كه روش به كار بردن آن را خوب نميدانيم.
- 1403/11/08
