دینامیسم شکست که در انتخابات کنگره کاملا هویدا شد،

رار از تحقیر با «تخریب بزرگ»؛ باید جلوی تاکتیک احتمالی نئوکان‌ها و اسرائیل را گرفت

شب فاجعه‌بار حزب جمهوری‌خواه سپری شد. شبی که در آن به جز فلوریدا تمام  خاکریز های حیاتی جمهوری‌خواهان در ایالت‌های میدان نبرد، فرو ریختند و رنگ نقشه انتخابات در ایالت‌های آبی شد که برای بسیاری باور ناپذیر بود.
شوک شکست بسیار بزرگ بود. آن چنان که جریان نئوکان حزب جمهوری‌خواه فعلا به سکوت برود و جی دی ونس به عنوان رهبر جریان ماگا با صراحت از شکست بزرگ و لزوم پایان دادن به جنگ، دور شدن از اسراییل و تمرکز بر آمریکا بنویسد.

برخی تحلیلگران معتقدند که شدت شکست دینامیسمی از بحران برای جمهوری‌خواهان و دولت ترامپ ساخته و خلاص شدن از آن برای حمله مجدد به ایران بسیار دشوار است.
با این حال نیروی ساختاری نئوکان‌ها، ایدئولوژی تهاجمی، ثروت انبوه مالی و نفوذ آن‌ها در هر گوشه ساختار سیاسی حزب بسیار بیش از آن است که بتوان تحرکات آن‌ها را دست کم گرفت.

این توان بزرگ ساختاری همواره نشان داده که حداقل در مورد ایران توان بزرگی برای اغوای ترامپ و کشاندن او به ماجراجویی دارد. ترامپ به شدت تحقیر شده است. برای  او که دچار  بدخیم‌ترین شکل خودشیفتگی است، تحمل هر چیزی آسان‌تر از تحقیر عمومی و بزرگی است که اکنون تجربه می‌کند.
خلق یک پیروزی نمادین از راه تخریب‌گری شدید چیزی است که هم نئوکان‌ها، هم نتانیاهو و هم ترامپ می‌توانند روی آن به اجماع برسند.

بخش «تخریب شدید» مطلوب و هدف اصلی اسرائیل و نئوکان‌هاست. اگر رسیدن به اهداف راهبردی جنگ با ایران میسر نشده است از طریق یک تخریب شدید زیرساختی و اقتصادی باید تا حد امکان ایران را تضعیف کرد تا بعدتر بتوان دوباره به سراغ آن آمد. نجات دادن دولت نتانیاهو از طریق خلق یک بحران بزرگ امنیتی و دستاورد تخریب بزرگ هم می‌تواند هدف کوتاه مدت باشد.

بخش «پیروزی نمادین» هم برای ترامپ مطلوب است. ترامپ نه درکی از معادلات راهبردی در جنگ دارد و نه برای لافزنی پشت تریبون به آن نیازی دارد. توصیفی از چند انفجار بزرگ و درآوردن ادای جنگنده و صدای بمب پشت تریبون برای او و مخاطبانش کافی است.
دینامیسم شکست که در انتخابات کنگره کاملا هویدا شد، البته که این دو گروه را دست بسته‌تر خواهد کرد. در این شرایط مهم‌ترین احتمال آن است که به دنبال تحریک ایران و ایجاد سومحاسبه برای اقدام پیش‌دستانه از جانب تهران باشند.

تحریریه امنیتی یدیعوت آحارنوت گزارش کرده است که انجام اقدامی تحریک‌آمیز که واکنش قطعی ایران را برانگیزد، پیش از انتخابات کنگره هم در دستور کار نتانیاهو بوده است. محتمل‌ترین سناریو هنوز هم همین است.
البته ادعاهایی مانند تلاش ایران برای ساخت سلاح شیمیایی هم در چند روز اخیر مطرح شده اما چنان مضحک به نظر می‌رسد که بعید است بتواند به تنهایی مبنای حمله شود.

در تهران باید شکست ترامپ و جمهوری‌خواهان در یک قاب راهبردی دیده شود. هدف فقط شکست ترامپ نبوده است و نیست، هدف خلق یک پیروزی راهبردی برای ایران است. یکی از ارکان این پیروزی راهبردی جلوگیری از تخریب زیرساخت‌ها و دارایی‌های کشور است. تا حد ممکن نباید اجازه داد ترامپ و نتانیاهو با تخریب از شکست راهبردی بگریزند.
اگر حمله‌ای تا زمان تشکیل کنگره جدید رخ ندهد آن وقت می‌توان به سراغ رکن دوم تحقق پیروزی راهبردی رفت: رسیدن به صلحی سربلندانه که منافع اقتصادی را تامین کند و ایران را از تنگنای طاقت‌فرسای تحریم رها کند‌.

مطالب مرتبط

شادي الزابي:مترجم علی سرداری

خطری نیز وجود دارد که نباید نادیده گرفته شود: ترامپ پس از انتخابات در مرحله‌ای سیاسی ضعیف شده است، اما تمام اقتدار خود را از دست نداده است. برخی ناظران محلی خاطرنشان می‌کنند که او ممکن است برای دستیابی به پیروزی نمادینی که شکست داخلی‌اش را تحت‌الشعاع قرار دهد، به حمایت نظامی خاصی علیه ایران متوسل شود؛ در حالی که دیگران معتقدند سقوط ۹ درصدی قیمت نفت پس از انتخابات، نشانهٔ بحران است. چشم‌انداز یک عملیات نظامی بزرگ کمتر محتمل شده و احتمالاً مرحلهٔ بعدی شاهد مسیری دوگانه خواهد بود: فشار کنگره برای پایان دادن به جنگ، که با تلاش‌های دولت برای حفظ حضور نظامی از طریق تحریم‌ها روبه‌رو می‌شود و در نهایت به تشدید موقت بدون حل مسائل اساسی می‌انجامد.

فاطمه گوارایی

اگر بخواهیم به این مسئله پاسخی  تحلیلی و راهبردی بدهیم، باید جامعه‌ی مدنی ایران را نه صرفاً مجموعه‌ای از NGOها و انجمن‌های رسمی، بلکه شبکه‌ای گسترده‌تر از فعالان، انجمن‌های صنفی، گروه‌های زنان، کنشگران حقوق بشر، روزنامه‌نگاران، دانشگاهیان، هنرمندان، گروه‌های محلی و شبکه‌های همیاری اجتماعی در نظر گرفته و محموعه واکنش‌های این مجموعه را در جنگ و بعد از آن مورد بررسی قرار داد.

در نشست محمدیه شریف‌موسوی گرگان «چارچوب‌های گذار به جامعه مدنی با تکیه بر تجربه تاریخی ایران و جهان» بررسی شد

دکتر محمد محمدی گرگانی، استاد بازنشسته کرسی حقوق بشر دانشگاه علامه طباطبایی، در سخنرانی محمدیه شریف‌موسوی گرگان، «چارچوب‌های گذار به جامعه مدنی با تکیه بر تجربه تاریخی ایران و جهان» را در چارچوب عنوان کلی «قطب نمای جامعه مدنی» به بررسی نشست. او در سخنرانی خود ابتدا به ارکان چهارگانه تحول در الگوی جامعه مدنی و سپس در بدنه اصلی بحث خود پانزده محور اصلی که دست یابی به توسعه و جامعه مدنی را میسر می کند، برشمرد.س

مطالب پربازدید

مقاله