؛ نخست وزیر قطر که همزمان وزیر خارجه این کشور است دیروز در کاخ سفید 45 دقیقه با ترامپ به گفتگو نشست. ملاقاتی که هیچ تصویر یا خبر رسمی از آن منتشر نشد. ترامپ در توییتی مبهم از حرکتی مثبت برای پایان درگیری با ایران گفت و طبق معمول جنگ و محاصره ایران را ستایش کرد. نکته مهم توییت او ذکر مخالفت کشورهای منطقه با شروع جنگی دیگر بود. نخست وزیر قطر بعد از این دیدار گفت که گفتگوها با ترامپ و ونس برای پایان جنگ مثبت بوده است.
دور نگه داشتن خبرنگاران از این دیدار اوج تلاش برای جلوگیری از درز خبرها از آن بوده است. در شنیدههای پیش از برگزاری این دیدار گفته میشد که نخست وزیر قطر قبل از دیدار با ترامپ قرار است به صورت جداگانه با ونس دیدار کند. معاون ترامپ که این روزها در کانون تلاشهای برای حل مسالمتآمیز داستان جنگ در خاورمیانه قرار دارد و آینده سیاسیاش با این پرونده به شدت گره خورده است. جنگ و تداومش بیش از هر کسی ونس را از صندلی ریاست جمهوری سال 2028 دور خواهد کرد.
نخست وزیر قطر امروز هم در پاریس نشستی با نمایندگان کشورهای اروپایی و عربستان برگزار کرده است. نشستی که در مورد آن هم خبر چندانی منتشر نشده است جز آن که با ایران و مقوله جنگ و صلح ایران و آمریکا در ارتباط است.
در یک خبر عجیب رسانهها مدعی هستند که رئیس سازمان اطلاعات ارتش روسیه در سفری به تلآویو با مقامات امنیتی اسرائیل دیدار کرده است. دیداری که نمیتواند به موضوع ایران بیارتباط باشد. گفته میشود که این دیدار با مقامات امنیتی اسرائیل به درخواست آمریکاییهای انجام شده است.
خبرها را کنار هم بگذاریم. قطر به عنوان یکی از اصلیترین میانجیها حامل یک طرح است. طرحی برای مصالحه اولیه بین
ایران و آمریکا که یک سر آن را باید در
روسیه (به خصوص بعد از دیدار پوتین و رضایی)، یک سر آن را در پکن (بعد از دیدار امیر عمان و مقامات امنیتی ایران و عربستان و سفر فرستاده ویژه چین به
تهران) و یک سر آن را باید در پایتختهای منطقه (ریاض، استانبول، مسقط و …) جستجو کرد.
از مفاد این طرح اطلاعات دقیقی در دست نداریم اما به نظر کاهش مدت زمان اجرای پیششرطها ایران از 7 روز به 2 روز برای وارد شدن به مذاکرات هستهای از مفاد آن است. همزمانی لغو محاصره دریایی و
بازگشایی تنگه هرمز با صدور دعوتنامه برای بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی هم از دیگر مواردی است که در
گمانهزنیهای رسانهای مطرح است.
رسانهها مواردی مانند موافقت آمریکا با غنی سازی در سطح۳/۶۷ درصد در ایران را هم مطرح کردهاند که البته بسیار عجیب به نظر میرسد. این رقم طلایی رقم برجام است و ترامپ دشمن بزرگ برجام!
همزمان با تحرکات دیپلماتیک در واشنگتن و تلآویو اوضاع به صورت مداوم بر خلاف میل گروههای جنگ طلب پیش میرود. در آمریکا جمهوریخواهان ناراضی، سرخورده از نتیجه انتخابات کنگره قصد مقام پیت هگست وزیر دفاع را کردهاند. وزیر جنگ ایالات متحده و مجری سابق فاکس نیوز که تصمیمات جنجالیاش در همه این ماهها محل بحث بوده است. جمهوریخواهان دریافتهاند که جنگ ایران یکی از عوامل مهم شکست در انتخابات کنگره بوده و حالا قصد دارند هگست را به عنوان مسئول مستقیم این جنگ قربانی کنند.
توماس مسی نماینده جمهوریخواه مجلس نمایندگان و دشمن درجه یک ترامپ، درخواست استیضاح هگست را ثبت کرده است. کار اما از توماس مسی یاغی در مجلس نمایندگان گذشته و به تد کروز در سنا رسیده است. سناتور جمهوریخواهی که اگرچه روزگاری رقیب ترامپ بود در سالهای اخیر ثناگوی او بوده است. کروز تاکید کرده که هگست یا از سمت خود کنار میرود یا توسط کنگره برکنار خواهد شد. این یعنی اراده بخشی از حزب جمهوریخواه برای تسویه حساب با مجری اصلی جنگ ایران جدی است. برای برکناری او رای اکثریت مجلس نمایندگان و دو سوم سنا ضروری است.
در تلآویو هم اوضاع برای جنگطلبان خوب نیست. آیزنکوت که مامور تشکیل کابینه جدید است، قبل از درگیر شدن در این ماموریت دشوار، تمرکز خود را بر کنست گذاشته است. برکناری متحدان نتانیاهو در پارلمان گام اول است و گام دوم احتمالا تشکیل کمیته تحقیق و تفحص در مورد ۷ اکتبر. اقداماتی که مشروعیت سیاسی نتانیاهو در مقام نخستوزیر موقت را تضعیف و شروع جنگی جدید با ایران را دشوار میکند.
تصویر کلی را مرور کنیم: کشورهای مخالف جنگ به شدت در تلاشند و طرحی در دست دارند که احتمالا رضایت ضمنی ایران را جلب کرده، در تل آویو و واشنگتن هم پارلمانها در تقلای جلوگیری از جنگ هستند؛ پس شاید بتوان گفت که احتمال جنگ کمتر شده است.
گزینه جایگزین شاید توافق و صلح نباشد و باید برای سناریو تداوم جنگ اقتصادی و محاصره آماده شد.