چگونه جهان اسلام جایگاه خود را در جهان چندقطبی بازتعریف می‌کند؟

آنکارا – افزایش قابلیت‌های سیستم‌های تسلیحاتی ملی و تسریع تولید: ترکیه مسیر خودکفایی را در چندین حوزه استراتژیک، از تولیدچگونه جهان اسلام جایگاه خود را در جهان چندقطبی بازتعریف می‌کند؟
آنکارا – افزایش قابلیت‌های سیستم‌های تسلیحاتی ملی و تسریع تولید ترکیه مسیر خودکفایی را در چندین حوزه استراتژیک، از تولید کشتی‌های اکتشاف نفت و گاز گرفته تا بومی‌سازی صنعت تسلیحات، انتخاب کرده است (آنادولو).
اشتباه است اگر نیمه نخست سال ۲۰۲۶ در جهان اسلام را صرفاً ادامه‌ای از سال‌های بحران‌های مکرر بدانیم. در واقع، این هفت ماه به شکلی بی‌سابقه نشان داده‌اند که دوران وابستگی کامل به قدرت‌های خارجی – چه در حوزه امنیت، چه تصمیم‌گیری اقتصادی یا فناوری – در حال فروپاشی است؛ آن هم در مواجهه با تجربیاتی که ثابت می‌کنند تاب‌آوری و خوداتکایی نه شعارهای اخلاقی، بلکه گزینه‌هایی استراتژیک و شاید تنها گزینه‌های واقعاً در دسترس برای این ملت‌ها.
در حالی که نرخ بیکاری جوانان در جهان به حدود ۱۲.۸ درصد کاهش یافته و طبق گزارش سازمان بین‌المللی کار، پایین‌ترین سطح در ۱۵ سال گذشته را ثبت کرده است، نرخ بیکاری جوانان در کشورهای عربی همچنان بالای ۲۴ درصد باقی مانده است.
فلسطین: از تراژدی تا الگو
این هفت ماه را نمی‌توان بدون بررسی وضعیت فلسطین در نظر گرفت؛ جایی که مردم همچنان با محاصره‌ای خفه‌کننده و سیاست‌هایی مواجه‌اند که تمامی هنجارهای بین‌المللی را نقض کرده‌اند. اما آنچه واقعاً قابل توجه است، نه فقط مقیاس تراژدی، بلکه توانایی فلسطینی‌ها در ابداع شیوه‌هایی برای بقا و پایداری در سخت‌ترین شرایط است.
این پایداری، با وجود فقدان قدرت نظامی و سیاسی، درسی مهم برای همه ملت‌های مسلمان دارد: خوداتکایی یک تجمل نظری نیست، بلکه پیش‌نیاز بقاست. در همین حال، پرسش مهمی برای جامعه بین‌المللی باقی می‌ماند: قطعنامه‌های شورای امنیت، به‌ویژه قطعنامه‌های ۲۴۲ و ۳۳۸، تا چه زمانی صرفاً روی کاغذ خواهند ماند، بدون سازوکاری جدی برای اعمال فشار اقتصادی و سیاسی بر ناقضان آنها؟
ایران: تجربه مذاکره از موضع مقاومت
در بستری موازی، ایران در سال ۲۰۲۶ نشان داد که مقاومت در برابر فشارهای شدید آمریکا و اسرائیل لزوماً به معنای انزوا یا امتناع از مذاکره نیست؛ بلکه می‌تواند دروازه‌ای برای مذاکرات متعادل‌تر باشد، زمانی که بر اصولی تزلزل‌ناپذیر استوار باشد.
این مدل، فارغ از پیچیدگی‌های ژئوپلیتیکی، یادآوری می‌کند که قدرت در مذاکرات بین‌المللی بر پایه نیت خیر ساخته نمی‌شود، بلکه بر ظرفیت مقاومت اقتصادی و نظامی استوار است؛ ظرفیتی که طرف مقابل را ناگزیر می‌کند پشت میز مذاکره‌ای متوازن‌تر بنشیند.
روسیه و ترکیه: درس‌هایی در خودکفایی
فراتر از خاورمیانه، تجربه روسیه در مدیریت سیاست پولی – از زمان انتصاب الویرا نابیولینا به ریاست بانک مرکزی در سال ۲۰۱۳ – الگویی قابل توجه برای ایجاد نظامی اقتصادی مقاوم‌تر در برابر تحریم‌های غرب ارائه می‌دهد. این مسیر با کاهش وابستگی به غرب، چرخش به سوی جنوب و شرق و تعمیق ادغام با کشورهای جنوب جهان دنبال شده است.
منبع الجزیره