ملی مذهبی _ تحقیق مشترک یک روزنامه موسسه اسرائيلی افشا میکند بخش قابل توجهی از حمایتهای شکل گرفته به نفع رضا پهلوی در شبکههای اجتماعی محصول کارزار تبلیغاتی است که دولت بنیامین نتانیاهو با کمک حسابهای جعلی فارسی زبان مستقر در اسرائيل به راه انداخته.
بنا به گزارش یورونیوز، یافتههای نشریه اسرائيلی «هاآرتص» و مرکز تحقیقات«مارکر» نشان میدهد بخشی از حمایتهای مطرح شده از رضا پهلوی در شبکههای اجتماعی ساختگی بوده و شبکهای از حسابهای جعلی فارسیزبان مستقر در اسرائیل با بودجه مورد حمایت دولت نتانیاهو، در حال انتشار محتواها به نفع رضا پهلوی و تبلیغ بازگشت سلطنت بودهاند.
در گزارش این رسانههای اسرائيلی آمده است: در اوایل سال ۲۰۲۳، رضا پهلوی، فرزند آخرین شاه ایران که در انقلاب ۱۳۵۷ سرنگون شد، نخستین سفر رسمی خود را به اسرائیل انجام داد. در این دیدار، «گیلا گملیئل»، وزیر وقت اطلاعات اسرائیل (و وزیر علوم کنونی)، او را «ولیعهد ایران» خطاب کرد و رسانههای اسرائیلی نیز این سفر را نشانهای از «نبود دشمنی میان دو ملت ایران و اسرائیل» دانستند.
هرچند پهلوی در میان بخشی از ایرانیان مقیم خارج از کشور محبوبیت دارد، اما روشن نیست که در داخل ایران از جایگاه مشابهی برخوردار باشد. او میراثدار پدری است که حکومتش با وجود گرایش به غرب، با فساد، سرکوب و شکنجهی مخالفان شناخته میشد.
با این حال، رضا پهلوی در سالهای اخیر با شعارهای دموکراسیخواهانه و دفاع از حقوق بشر سخن گفته است. در کنفرانس خبری مشترک با وزیر اسرائیلی گفت: «از لهوالسا در لهستان تا ماندلا در آفریقای جنوبی، همهی جنبشهای موفق بر پایهی مقاومت مدنی و بدون مداخلهی خارجی شکل گرفتند — اما هیچیک بدون حمایت بینالمللی به پیروزی نرسیدند.»
«کارزار هدفمند» با موضوع شاهزاده پهلوی
هم چنین به گزارش رادیو فردا، هاآرتص و دمارکر با استناد به اظهارات پنج منبع «آگاه»، مدعی شدند که کارزار نفوذ مرتبط با اسرائیل با هدف برجسته کردن جایگاه رضا پهلوی در عرصهٔ سیاسی، بهعنوان فردی که پس از سرنگونی جمهوری اسلامی، شایستگی بهدست گرفتن رهبری کشور را دارد و برای احیای سلطنت در ایران، طراحی شده است.بر اساس این گزارش، شبکهٔ یادشده شماری از فارسیزبانان را به خدمت گرفته که از جمله با پروفایلهای ساختگی در فضای مجازی، اقدام به بازنشر پیامهای رضا پهلوی و حامیان او میکنند.
به نوشتهٔ هاآرتص، در حالی که رضا پهلوی با داشتن «محبوبیت نسبی در میان برخی از ایرانیان مقیم خارج» تأکید دارد در سودای کسب جایگاه و مقامی برای خود نیست، کارزار حامیانش در فضای مجازی در سالهای اخیر خواهان احیای سلطنت و پادشاهی او هستند.هاآرتص و دمارکر به نام و مشخصات نهاد اسرائیلیِ مرتبط با این کارزار و مبلغ بودجهٔ آن اشاره نکردهاند. از واکنش دولت یا نهادهای دیگر اسرائیل به این گزارش نیز هنوز خبری منتشر نشده است. هاآرتص یک رسانهٔ وابسته به جناح چپ در اسرائیل و از مخالفان سرسخت بنیامین نتانیاهو و دولت اوست.
رادیو فردا روز جمعه با ارسال ایمیلی به دفتر شاهزاده رضا پهلوی خواستار اظهار نظر او دربارهٔ این گزارشها شد، اما تا زمان انتشار این گزارش در روز شنبه، هیچ پاسخی دریافت نکرد.
او سپس از خبرنگاران خواست بازخورد سفرش به اسرائیل را در شبکههای اجتماعی بررسی کنند و گفت: «کافی است خودتان در توییتر و اینستاگرام جستوجو کنید؛ پاسخ را با چشمان خود خواهید دید.»
اما یافتههای «هاآرتص» و «مارکر» نشان میدهد بخشی از این بازخوردها ساختگی بودهاند: شبکهای از حسابهای جعلی فارسیزبان مستقر در اسرائیل که با بودجهی خصوصیِ دارای حمایت دولتی فعالیت میکردند، در حال انتشار محتوایی به نفع رضا پهلوی و تبلیغ بازگشت سلطنت بودند.
زمانی که رضا پهلوی در بهار سال ۱۴۰۲ به اسرائیل سفر کرد، در یک نشست خبری در کنار وزیر میزبان خود، گیلا گاملیئل، در پاسخ به پرسشی در مورد میزان حمایت مردم ایران از او، گفت: حرف من را قبول نکنید، توئیتر و اینستاگرام و فضای مجازی را نگاه کنید.
دمارکر مدعی است اکنون «مشخص شده» که برخی از نظرات فضای مجازی در حمایت از او از اسرائیل سرچشمه گرفته است.سه منبع گفتهاند که شاهد نشر پیامهای حمایت از آقای پهلوی از سوی این شبکه بودهاند و دو منبع نیز به برجسته کردن پستهای گیلا گاملیئل در این ارتباط اشاره کردهاند.
خانم گاملیئل که همحزبی بنیامین نتانیاهو است، در سفر شاهزاده رضا پهلوی به اسرائیل سمت وزارت اطلاعات را در دست داشت و ترتیبدهندهٔ دو دیدار مهمان خود با بنیامین نتانیاهو بود. او در دو سال اخیر وزیر علوم و نوآوری بوده و به ارتباطات و دیدارهایش در آمریکا با رضا پهلوی و همچنین ملاقات با نمایندگان اعزامی او به اسرائیل ادامه داده است.دو منبعی که مدعی هستند شبکهٔ برپا شده در فضای مجازی پستهای خانم گاملیئل را نیز تبلیغ کردهاند، میگویند کارزار نفوذ بر افکار عمومی ایرانیان با پول مالیاتدهندگان اسرائیلی و برای خدمت به منافع ژئوپولیتیک اسرائیل طراحی شده، اما استفاده از این کارزار برای تبلیغ وزیر امری ناخوشایند است.
خانم گاملیئل حدود دو ماه پیش، در پستی نمادین که دفتر او با هوش مصنوعی تولید کرد، رؤیای حضور خود و بنیامین نتانیاهو را در خیابانهای تهران پس از برافتادن نظام کنونی ایران و روی کار آمدن حکومت جدیدی که در آن اسرائیل و ایران رابطه داشته باشند، به تصویر کشید و رضا پهلوی و همسر او را نیز در حال قدم زدن در ایرانِ آینده نشان داد.
این پست خانم گاملیئل با نام «بهسوی آینده» برای بیان آرزوی «سال آینده در تهران آزاد» که هنوز هم بالای صفحۀ او در شبکهٔ ایکس سنجاق شده است، با بازدیدهای بسیار بیشتری نسبت به اکثر پستهای دیگر این وزیر روبهرو شد؛ اما به محققانی از اسرائیل انگیزه داد تا شبکهای از کاربران در فضای مجازی را شناسایی کنند که تنها محتواهای مرتبط با ایران و از جمله پستهای تعامل میان وزیر گاملیئل با رضا پهلوی برای تغییر رژیم در ایران را بازنشر میکنند.
شبکهای از حسابهای جعلی فارسیزبان
پنج منبع مطلع به این دو رسانه گفتهاند که پس از سفر پهلوی به اسرائیل و بهویژه پس از آغاز جنگ دوازدهروزه با ایران، یک عملیات آنلاین گسترده با محوریت زبان فارسی آغاز شد. به گفتهی سه منبع، افراد فارسیزبان برای ادارهی حسابهای جعلی در پلتفرمهایی چون «ایکس» (توییتر سابق) و اینستاگرام استخدام شدند. این حسابها با کمک ابزارهای هوش مصنوعی پیامها را تولید، سازماندهی و منتشر میکردند و حتی پستهای گیلا گملیئل ــ متحد اسرائیلی پهلوی ــ را بازنشر میدادند.
دو منبع دیگر گفتهاند برخی از شرکتکنندگان در پروژه از اینکه از بودجهی عمومی برای تبلیغ یک وزیر خاص استفاده میشود، ناراضی بودند.
پژوهشگران مستقل پیشتر بخشی از این شبکه را شناسایی کرده بودند. این حسابها با هشتگهایی مانند کینگ رضا پهلوی یا همان «شاه_رضا_پهلوی» فعالیت میکردند و پیامهای پهلوی را بازنشر میدادند. ویدئویی با عنوان «سال آینده در تهران آزاد» که با هوش مصنوعی ساخته شده و در آن نتانیاهو، گملیئل و رضا پهلوی در خیابانهای تهران قدم میزنند، یکی از نمونههای این فعالیت بود که بازدید میلیونی گرفت.
همزمانی با حملات به زندان اوین
گزارش تازهی «سیتیزن لب» با عنوان «فرار از زندان» (Prison Break) نشان میدهد همین شبکه هنگام حملهی هوایی اسرائیل به زندان اوین در ۲۳ ژوئن، پیش از انتشار نخستین خبر در رسانههای ایرانی، شروع به پستگذاری دربارهی «انفجار در اطراف زندان» کرده بود. چند دقیقه بعد، ویدئویی منتشر شد که ظاهراً صحنهی انفجار را نشان میداد — و بعداً مشخص شد جعلی بوده است. به گفتهی محققان، همزمانی دقیق این انتشار با عملیات نظامی نشان میدهد که گردانندگان شبکه از قبل از حمله آگاه بودهاند.
روز یکم تیر امسال، که یازدهمین روز از جنگ اسرائیل و جمهوری اسلامی بود، جنگندههای اسرائیلی به زندان اوین حمله کردند. آن بمباران ظاهراً بخشی از تصمیم کابینهٔ اسرائیل برای نشان دادن همراهی این کشور با مخالفان جمهوری اسلامی و جرئت بخشیدن به آنها برای ابراز مخالفت علیه حکومت حاکم بر تهران بود.
محققان موسسهٔ «سیتیزن لب» در کانادا، نهادی که بر روی بدافزارها، نقض حقوق مدنی ناشی از فناوریها و تهدیدات عرصهٔ دیجیتال کار میکند، در گزارش خود که روز جمعه ۱۱ مهر منتشر شد، به رویداد حمله به اوین توجه ویژه کردهاند.
به نوشتهٔ آنها، ۳۷ دقیقه پس از آن حمله، حسابهای ساختگی شروع به گزارش از «انفجار در زندان اوین» و القای این تصور کردند که ساکنان از خود منطقه گزارشهایشان را با مردم به اشتراک میگذارند.
سپس یک حساب کاربری دیگر ویدئویی متفاوت از انفجار سر درِ زندان را منتشر کرد و متعاقب آن حسابهای کاربری دیگر ویدئوی جعلی را بازنشر کردند. بعداً معلوم شد همهٔ این «کاربران» مرتبط با شبکهٔ پروفایلهای جعلی بودند و ارتباط آنها با صفحهٔ کاربری «تلآویو-تهران» ردگیری شد.
به گفتهٔ این محققان، «بسیار بعید» است که فرد مستقلی بدون اطلاع قبلی از برنامههای ارتش اسرائیل توانسته باشد چنین محتواهایی را تهیه و بهسرعت منتشر کند. پیامهای متعدد توسط رباتها بازنشر شده و با هشتگهایی تلاش کردند با القای «سقوط از درون» نظام به مخاطب، آنها را به رفتن به محل زندان و تجمع برای استقبال از «آزادی زندانیان» تشویق کنند.
در ویدئوهای دیگر، آیتالله علی خامنهای در قالبی طنزآمیز و با چهرهی «هیتلر» در فیلم سقوط بازسازی شده بود. این محتواها صرفاً از سوی دو حساب مرتبط با شبکه منتشر شدند.
«سیتیزن لب» نتیجه گرفته است که این کارزار، با هماهنگی یا بهسفارش دولت اسرائیل انجام شده است. بهگفتهی محققان، «این حسابها دقیقاً همزمان با حملات هوایی فعال شدند و احتمال اینکه فرد یا نهادی بدون اطلاع از برنامهی ارتش اسرائیل بتواند چنین محتوایی را در آن زمان کوتاه آماده کند، بسیار کم است.»
تشویق به ناآرامی در ایران
پس از حمله، حسابهای مرتبط مردم را به تجمع مقابل زندان اوین و «آزاد کردن بستگانشان» تشویق کردند. در پستهای دیگر، کاربران ساختگی مردم را ترغیب میکردند که به خیابان بیایند یا از بانکها پول خود را خارج کنند. برخی از همین حسابها نیز به جنبش واقعی «مرگ بر دیکتاتور» پیوستند و ویدیوهای ساختگی از شعارهای شبانه در بالکنها منتشر کردند تا خود را بخشی از اعتراضات واقعی جلوه دهند.
این محققان یک شبکهٔ هماهنگ از بیش از ۵۰ اسم پروفایل غیرواقعی در شبکهٔ ایکس را شناسایی کردند که با تکیه بر هوش مصنوعی، برای برانگیختن مخاطب ایرانی به خیزش علیه جمهوری اسلامی در تکاپو است.
سیتیزن لب نامِ «پریزن بریک» را برای این شبکه به کار برده و معتقد است که شبکه در سال ۲۰۲۳ برپا شده اما تقریباً عمدهٔ فعالیت خود را از سال ۲۰۲۵ آغاز کرده و هنوز نیز به کار خود ادامه میدهد.
این محققان به هماهنگی فعالیت این حسابهای کاربری، یا دستکم بخشی از آن، با کارزار نظامی ارتش اسرائیل در ایران از ۲۳ خرداد امسال اشاره کرده و نوشتند در حالی که تعامل واقعی با محتوای تولیدشده توسط «پریزن بریک» محدود به نظر میرسد، اما برخی پستهای این شبکه هزاران بار دیده شده، در «جوامع عمومی بزرگ» شبکهٔ ایکس منتشر شده و احتمالاً برای تبلیغات آنها نیز هزینه پرداخت شده است.
سیتیزن لب، با توجه به واقعیات موجود، «محتملترین فرضیه» را این دانسته که یک نهاد در دولت اسرائیل یا یک گروه «پیمانکار فرعی» که برای کار با اسرائیل به خدمت گرفته شده، پشت این عملیات است.
به گفتهٔ آلبرتو فیتارِلی، مسئول تحقیقات سیتیزن لب، در حکومتهای خودکامه استفاده از چنین ابزارها و تاکتیکهایی در سطح داخلی یا بینالمللی امری رایج است، اما دولتهای دموکراتیک باید از این شیوهها دوری کنند.
بهرهگیری از مسائل واقعی در ایران
«سیتیزن لب» همچنین دهها کانال تلگرامی مرتبط با این شبکه را شناسایی کرده که با موضوعاتی چون بحران آب، فساد و ناکارآمدی زیرساختها فعالیت داشتهاند. یکی از این حسابها با ظاهر یک زن ایرانی، صفحهای در اینستاگرام و گروهی در تلگرام راهاندازی کرده و از زنان خواسته بود «داستان خود را در محیطی امن بازگو کنند».
پژوهشگران تأکید کردهاند که این روشها مشابه همان تکنیکهایی است که بازیگران وابسته به جمهوری اسلامی برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی اسرائیل بهکار میبرند.
شگفتی محقق اسرائیلی
راز زیمت، محقق امور ایران در مؤسسهٔ مطالعات امنیت ملی در مرکز اسرائیل، به هاآرتص گفت: اکثر ایرانیان از حکومت اسلامگرای حاکم بر کشور خود مأیوس شده، و در رؤیای یک زندگی عادی و تغییر هستند، نه احیای سلطنت.
بهگفتهٔ زیمت، حتی اگر قرار باشد دولت اسرائیل چنین رابطهای با رضا پهلوی برقرار کند، انجام آن به این صورت آشکار، موجب شگفتی است.
او افزوده که این ارتباط، روایت رژیم ایران را تقویت میکند که مدعی است اسرائیل و آمریکا در سودای بازگشت سلطنت و وابسته کردن کشور هستند.
در پی سفر ماه گذشتهٔ یک هیئت اعزامی از سوی شاهزاده رضا پهلوی به ریاست سعید قاسمینژاد به یک کنفرانس علمی در اسرائیل به میزبانی گیلا گاملیئل، شماری از مخالفان ایرانی بازگشت سلطنت پهلوی، در مراجعه به رسانههای اسرائیل حمایت وزیر اسرائیلی از رضا پهلوی را نقد کردند و ایستادگی اسرائیل در کنار پهلوی را برای خیزش مردم ایران زیانبار دانستند.
انتقادها در شرایطی مطرح شده که حمایتهایی از سوی مردم درون ایران از رضا پهلوی در شعارهایی از اعتراضات دی ۱۳۹۶ تا کنون پیاپی شنیده شده است. برخی نظرسنجیها نیز نشان داده که بیشترین حمایت از یک چهرهٔ مخالف جمهوری اسلامی در خارج کشور معطوف به رضا پهلوی است.
با این حال، مخالفان پهلوی میگویند او در زمان حملهٔ اسرائیل به ایران موضعی مشخص اتخاذ نکرد و فراخوانهای خیزش مردم برای ساقط کردن نظام را تکرار میکرد.
شاهزاده رضا پهلوی: ایرانیان باید خود را آزاد کنند
او روز جمعه ۱۱ مهر در نشستی در شورای روابط خارجی آمریکا بار دیگر تأکید کرد که جمهوری اسلامی «از روز نخست» در تلاش بوده تا هر بعدی از فرهنگ ایرانی را از بین ببرد و افزود که نقش او نامزد شدن برای مقام سیاسی نیست، بلکه ایجاد امکان بیشترین آزادی برای هممیهنان است تا «خودشان را آزاد کنند».
ولیعهد پیشین ایران تاکید کرد راهبردش بر «مشارکت حداکثری» استوار است و هر فردی که دستش به خون مردم آلوده نباشد، میتواند در آینده ایران جایگاهی داشته باشد.
این چهره شناختهشدهٔ مخالف جمهوری اسلامی، با اشاره به ناکامیهای توافقهای هستهای در گذشته، یادآور شد که رژیم «ذاتاً اصلاحناپذیر است و پایان آن تنها راهحل است».
شاهزاده رضا پهلوی «سیاستهای مماشات غرب» را «خطا» خواند و از رهبران غربی خواست که رویکردی مشابه دوران مقابله با نازیسم و کمونیسم اتخاذ کنند.
