ملی مذهبی _ واکنشها به سخنان سعید جلیلی، نماینده علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در شورای امنیت ملی ایران که مسیر دیپلماسی و مذاکره با آمریکا و اروپا را به “گوسالهپرستی” تشبیه کرد، ادامه دارد.
به گزارش دویچه وله جلیلی تنها چند ساعت پس از انتصاب علی لاریجانی به دبیری شورای امنیت ملی طی سخنرانی در نشست روز ۱۴ مرداد گفت: «خداوند برای بنیاسرائیل پیامبری فرستاد تا آنها را از ظلم فرعون برهاند اما آنها پس از پیروزی بر فرعون، وقتی ۴۰ روز پیامبرشان به کوه طور رفت، گوسالهپرست شدند؛ عدهای نیز امروز پس از اینکه دشمن در وسط مذاکره به ما حمله کرد و ملت ایران پیروز شد، مجدد دم از مذاکره میزنند.» او این بخش را در حساب کاربری خود در شبکه اکس نیز منتشر کرد.
این توییت با واکنشهای بسیاری در تایید یا انتقاد از او، از جمله در میان محافل و افراد وابسته به هسته سخت قدرت روبرو شده است. روزنامه جوان، وابسته به سپاه پاسداران، فردای آن روز نوشت: «تمثیل گوساله سامری و آغلشدن ایران و شبیه به آن نه لحن مناسب است و نه مناسبتی با رفتار فرضاً طرفداران مذاکره دارد. فضای مجازی را به هم میریزد و مقدمهای میشود برای رفتارهای ضدانسجام بعدی.»
پافشاری بر سیاست ایدئولوژیک با هر هزینه
قبل از روزنامه جوان، تسنیم، دیگر رسانه نزدیک به سپاه انتقاد کرده بود: «جناب جلیلی وقتی چنین تشبیهی را به کار میبرد قاعدتاً باید توضیح دهد که وجوه این تشبیه کدامند؟ مشبّه و مشبّهبه چیست؟ وجه شبه آنها کجاست؟ موسی کیست؟ گوسالهپرستی دقیقاً اینجا مصداق چیست؟ سامری کدام است؟چه کسی به کوه طور رفته؟»
رویداد۲۴ در گزارشی با اشاره به عصبانیت جلیلی از این که علی لاریجانی، “منتقد و رقیب قدیمی” او حالا به صندلی دبیری شورای عالی امنیت ملی تکیه زده است، به شدت از “برادران جلیلی” انتقاد کرد که یکی مذاکره را “گوسالهپرستی” میداند و دیگری (وحید جلیلی) چندی پیش کشور را به “آغل” تشبیه کرده است.
رویداد۲۴ معتقد است که این دو با “توسعه و حل مشکلات و بهبود شرایط هرچند محدود و ناقص مشکل دارند” و “نماینده طیفی هستند که میگوید، باید برای ایدئولوژی هر هزینهای داده شود؛ هزینههایی که البته نه خودشان، که مردم طبقه متوسط باید بپردازند”.
به نظر منتقدان جلیلی، حضور لاریجانی در راس شواری عالی امنیت ملی “بهوضوح” نشانه این است که اکنون “در شورای عالی امنیت ملی دو طیف موافق و مخالف مذاکره حضور دارند” و همین هم تندروها را تا این اندازه عصبانی کرده است.
“بازسازی گوساله زرین مذاکره”
تازهترین واکنشها به جدالی که درگرفته از سوی “رجانیوز” نزدیک به جبهه پایداری بیان شده که در حمایت از سعید جلیلی گفت، اتهام به وی مبنی بر این که “به ملت توهین کرده و آنان را گوسالهپرست خوانده است” یک خط “تخریبی” است.
این رسانه که متعلق به برادر داماد ابراهیم رئیسی است حملات به جلیلی را “یک فرافکنی آشکار” و “عملیات هماهنگ و تأملبرانگیز چند رسانه منتسب به جریان نواصولگرایی” دانست و “سامریهای زمانه” را جریاناتی توصیف کرد که میخواهند “گوساله زرین مذاکره” را “بازسازی” کنند و آن را به عنوان “تنها راه نجات” به “ملت بفروشند”. آن هم “در حالی که هنوز خون فرماندهان شهید و مردم بیگناه خشک نشده” است.
رجانیوز انتقاد میکند: «تراژدی ماجرا آنجاست که این صدای اصرار بر مذاکره با قاتلان، از رسانههایی بلند میشود که هویتشان را از “مقاومت” وام گرفتهاند»
رجانیوز میپرسد: «شگفتآور نیست که رسانههای نزدیک به سپاه پاسداران، که هنوز داغدار خون فرماندهانش در میدان نبرد با همین دشمن است، چنین بیتابانه برای بازگشت به میز مذاکره با قاتلینشان قلم میزنند؟»
به باور این رسانه، جریانی که امروز میخواهد مسیر مذاکره را در پیش گیرد “با پوشیدن پوستین اصولگرایی اما با قلبی لیبرال، عملاً به ستون پنجم غربگرایان در جبهه خودی تبدیل شده است.”
جلیلی سرجایش است
در این میان روزنامه کیهان، از تندروترین رسانههای ایران روی ادامه “فعالیت اثرگذار” سعید جلیلی در شورای عالی امنیت ملی به عنوان یکی از دو نماینده خامنهای در این شورا انگشت گذاشت و نوشت: «برخی افراطیون ورشکسته وانمود میکردند که لازمه آمدن لاریجانی، حذف جلیلی از شورا است. اما این فضاسازی هم با انتشار خبر تشکیل معاونتی جدید (با ماموریتهای ویژه) و رفتن آقای احمدیان از شورا به دولت، ابطال شده است.»
کیهان بر این باور است که “برخلاف انگارهسازی موهوم افراطیون مدعی اصلاحات، تقویت اقتدار ملی ناظر به نقش دولت در شورا است و نه محروم کردن شورا از فرد صاحبنظری مثل آقای جلیلی.” این روزنامه توصیه میکند که “نباید در تله مجادلهانگیزان و اختلافافکنان افتاد.”
این که جلیلی از این پس “تاثیرگذار” است یا خیر و احتمالا چقدر، در شبکههای اجتماعی نیز انعکاس یافته است. محمد مهاجری، روزنامهنگار اصولگرا معتقد است که جلیلی مدتهاست یک “نخودی” است و کسی “تحولیش نمیگیرد”.
کشتیبان را سیاستی دگر آمده؟
بر سر این که انتصاب علی لاریجانی به سمت دبیر شورای عالی امنیت ملی و همچنین نماینده رهبر جمهوری اسلامی در این شورا تا چه اندازه نشانه این است که “کشتیبان را سیاستی دگر آمده”، نظرات مختلف است.
برخی بر این باورند که او بیشتر یک “هماهنگکننده” است تا تصمیمگیرنده. آنها معتقدند که تصمیمات در هر حال از سوی بیت رهبری گرفته میشود و بقیه از رئیسجمهور و وزیر خارجه تا دبیر این یا آن شورا “نخودی” هستند. برخی نیز به این امیدوارند که اقبال دوباره رهبری به لاریجانی به عنوان یک “اصولگرای معتدل” سرآغاز “گشایش”های بعدی باشد.
روز جمعه ۱۷ مرداد عبدالله حاجی صادقی، نماینده ولی فقیه در سپاه در واکنش به شعارهایی مانند “باید اسرائیل را نابود کنیم و نباید با هیچ یک از طرفهای جنگ ۱۲ روزه مذاکره داشته باشیم” به ایلنا گفت: «مذاکره هم بخشی از مسیر نابودی اسرائیل است.»
او افزود: «مبارزه در همه عرصهها باید وجود داشته باشد، مذاکره حکیمانه تحت اشراف مقام معظم رهبری هم بخشی از مبارزه ما است.»
با این حال ورای نقش و اهمیت لاریجانی در سمت جدید و ابقای جلیلی در شورای نگهبان و میزان تاثیر او، سوالات بسیاری در رسانهها و میزهای گفتوگو هنوز پاسخ روشنی ندارند؛ آیا سخنانی نظیر سخنان نماینده خامنهای، نشانه عزم رهبر جمهوری اسلامی برای هدایت کشتی حکومت به سوی مذاکره است یا خیر؟
آیا آمدن علی لاریجانی در شرایط بالا گرفتن بحران، فشار از پایین و یا مرگ خامنهای نقطه عطفی در تغییر روش حکومت ایجاد میکند؟ آیا فشارهای آمریکا، اروپا و به ویژه اسرائیل فرصتی برای ادامه کشاکش در درون قدرت و نرفتن پای میز مذاکره را به دست میدهد؟
و بالاخره اگر جمهوری اسلامی حاضر به مذاکره بدون پیششرطهای تاکنونی شود، انتظارات طرفین مذاکره برای توافقی جامع را میپذیرد؟
