ملی مذهبی _ گزارشها از تداوم آلودگی شدید هوا در اغلب استانهای ایران حکایت دارد؛ وضعیتی که مدارس و دانشگاهها را در تهران، البرز، اصفهان و آذربایجان شرقی به تعطیلی و آموزش غیرحضوری کشانده و شاخص آلودگی را در محدوده «ناسالم برای همه گروههای سنی» قرار داده است.
رئیس مرکز اورژانس تهران اعلام کرده است که ۳۱ درصد مأموریتهای اورژانس در هشت روز گذشته بهطور مستقیم با آلودگی هوا مرتبط بوده و در این مدت ۳۵۷ نفر فوت ثبت شده است؛ رقمی که بهگفته او آلودگی میتواند در بخشی از آن نقش داشته باشد. او همچنین با اشاره به کمبود ۴۰۰ پایگاه اورژانس و ۵۰۰ آمبولانس در پایتخت، وضعیت فعلی را «چالشی جدی» توصیف کرده است.
اداره کل هواشناسی استان تهران پیشبینی کرده است که انباشت آلایندهها تا میانه هفته به دلیل تداوم پایداری جوی ادامه خواهد داشت. در سطح سیاسی، رئیس فراکسیون محیطزیست مجلس، وابسته کردن تصمیمات کمیته اضطرار آلودگی هوا به پیشبینیهای ۹۶ ساعته هواشناسی را اما غیرقابل اتکا دانسته و تأکید کرده است که اتکای حاکمیت به نهادی که «ابزار کافی ندارد» تصمیمگیری را دچار خطا میکند. او همچنین هشدار داده است که در صورت تداوم روند فعلی، نهتنها قانون هوای پاک اجرا نمیشود، بلکه آلودگی هوا در سالهای آینده افزایش خواهد یافت.
ارزیابیهای رسمی نیز نشان میدهد که قانون هوای پاک مصوب ۱۳۹۶ با وجود جامعبودن، اجرای موفقی نداشته است. طبق گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، از میان مواد و تبصرههای این قانون، اجرای ۲۲ مورد ضعیف، ۱۷ مورد متوسط و تنها ۱۷ مورد قابل قبول ارزیابی شده است. این وضعیت در تضاد آشکار با اصل ۵۰ قانون اساسی است که حفاظت از محیطزیست را «وظیفهای عمومی» میداند.
رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت اعلام کرده است که بر اساس محاسبات این وزارتخانه، سال گذشته حدود ۱۷ میلیارد دلار خسارت اقتصادی ناشی از آلودگی هوا به کشور وارد شده است؛ رقمی که با دلار ۸۲ هزار تومانی معادل بیش از ۱,۳ میلیون میلیارد تومان برآورد میشود و شامل هزینههای ناشی از تعطیلیها، مرگومیر و ازکارافتادگی است.
مجموع این دادهها تصویری از یک بحران مزمن و فراگیر ارائه میدهد؛ بحرانی که بهتدریج ساختارهای مدیریتی کشور را فرسوده کرده و به مرحلهای رسیده است که کارشناسان، سوءمدیریت و استفاده گسترده از سوختهای آلاینده را علت اصلی آن میدانند. این در حالی است که پاسخ رسمی میان وعده تولید خودرو برقی و دعوت به دعا برای باران در نوسان است—دو رویکردی که هیچیک به سطح ریشههای ساختاری بحران نمیرسند.
به نظر میرسد آلودگی هوا در ایران دیگر یک «وضعیت اضطراری» نیست؛ بلکه نشانهای از فروپاشی تدریجی نظام حکمرانی محیطزیست است که هر ساله تلفات انسانی، خسارت اقتصادی و نابرابری زیستمحیطی بیشتری به بار میآورد.
رییس اورژانس استان تهران اعلام کرد ماموریتهای اورژانس در روزهای اخیر، همزمان با تشدید آلودگی هوا در تهران و چند کلانشهر دیگر، ۳۱ درصد افزایش یافته است.
محمداسماعیل توکلی روز یکشنبه ۹ آذر گفت در آبانماه و همزمان با موج جدید آلودگی هوا، ۲۲۷ هزار تماس با اورژانس ثبت شد و برای آنها ۹۳ هزار ماموریت انجام گرفته است؛ ماموریتهایی که به گفته او ۲۲ درصدشان مستقیما با آلودگی هوا ارتباط داشتهاند.
توکلی افزود تنها در هشت روز گذشته ۵۷ هزار تماس بیشتر از روزهای عادی ثبت شده و ۲۸ هزار ماموریت انجام شده است که ۳۱ درصد آن مربوط به مشکلات ناشی از آلودگی هوا بوده است.
او با اشاره به نبود سازوکار مشخص برای استقرار اورژانس در دورههای آلودگی شدید گفت تهران دستکم ۴۰۰ پایگاه اورژانس و ۵۰۰ دستگاه آمبولانس کم دارد و خارج شدن حتی یک خودرو از چرخه کار میتواند به روند امدادرسانی آسیب بزند.
با تشدید آلودگی هوا و همزمانی آن با گسترش شیوع آنفلوانزا، کارگروههای اضطرار در استانهای مختلف کشور گستردهترین موج تعطیلی مدارس و دانشگاهها در ماههای اخیر را برای ۹ آذر اعلام کردند.
در استان تهران، آموزش در تمام مدارس و دانشگاهها در روزهای ۹ و ۱۰ آذر غیرحضوری اعلام شده است. با این حال، شهرستانهای ملارد، رباطکریم، دماوند، فیروزکوه و پردیس از این تصمیم مستثنی هستند و فعالیت آموزشی در آنها طبق روال معمول ادامه خواهد داشت.
در سطح ملی نیز تشدید آلودگی و همزمانی آن با شیوع آنفولانزا باعث تعطیلی گسترده شده است. مدارس و دانشگاهها در تهران، یزد، آذربایجان غربی، سیستانوبلوچستان، البرز و قزوین غیرحضوری شدهاند و بانکهای تهران نیز با کشیک فعالیت میکنند. به گفته هواشناسی، وضعیت بسیاری از شهرها «ناسالم» یا «بسیار ناسالم» است.
شرکت کنترل کیفیت هوای تهران وضعیت پایتخت را «قرمز» اعلام کرده و اصفهان، تبریز، کرج، اهواز و مشهد در وضعیت نارنجی قرار دارند. هواشناسی پیشبینی کرده بود که غلظت آلایندهها از دوم تا پنجم آذر در هشت کلانشهر از جمله تهران، کرج، اراک، اصفهان، مشهد، تبریز، ارومیه و اهواز افزایش خواهد یافت. گزارشها از همدان و اردبیل نیز حاکی از آلودگی قابل توجه، هرچند کمتر، است.
محمد جعفر قائمپناه، معاون رئیس جمهور مسعود پزشکیان، روز پنجم آذر درباره وضعیت آلودگی در ایران هشدار داد که «اگر آلودگی هوا از این بیشتر شود، کشتار میکند.»
