ترامپ از پکن چه چیزی با خود آورد؟

ترامپ در بازگشت از پکن با خبرنگاران در هواپیمای ایر فورس وان صحبت می‌کند (۱۵/۵/۲۰۲۶ – گتی)
هنوز نمی‌توان با قطعیت گفت که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از سفر خود به پایتخت چین چه دستاوردهای قابل توجهی داشته است. ممکن است تفاهمات استراتژیک اعلام‌نشده‌ای میان دو طرف وجود داشته باشد که دیر یا زود نمود پیدا کند. بر اساس آنچه آشکار شده، می‌توان گفت نشست ایالات متحده و چین شکست نخورده است، اما اعلام موفقیت آن در دستیابی به پیشرفت معنادار هنوز زود است. ترامپ از «توافق‌های تجاری فوق‌العاده» با همتای چینی خود، شی جین‌پینگ، خبر داد؛ معاملاتی که به گفته او به منافع هر دو کشور خدمت می‌کنند. با این حال، دو طرف از ارائه جزئیات هرگونه توافق مشخص خودداری کردند.
ترکیب هیئت آمریکایی نشان می‌داد که هدف اصلی اجلاس، اقتصادی بوده است؛ زیرا مدیران شرکت‌های بزرگ آمریکایی مانند تسلا، انویدیا و بوئینگ در آن حضور داشتند و مدیران عامل آنها، ایلان ماسک (تسلا) و جنسن هوانگ (انویدیا)، ترامپ را همراهی می‌کردند. این امر نشان‌دهنده تمایل متقابل برای همکاری در حوزه هوش مصنوعی و فناوری نیمه‌هادی و تلاش برای غلبه بر احتیاط میان دو اقتصاد بزرگ جهان است؛ اقتصادهایی که طی سال‌های اخیر درگیر جنگ تجاری بوده‌اند و با وجود آتش‌بس موقت در مورد تعرفه‌ها، همچنان سایه این تنش بر روابطشان سنگینی می‌کند. از قضا، ترامپ خود اظهار داشت که تعرفه‌ها حتی در این اجلاس مورد بحث قرار نگرفته‌اند، با وجود اینکه منبع اصلی تنش در روابط دوجانبه محسوب می‌شوند. ناظران به یک معضل آشکار اشاره می‌کنند: واشنگتن به دنبال محدود کردن دسترسی چین به فناوری‌های پیشرفته، به‌ویژه در حوزه هوش مصنوعی و نیمه‌هادی‌ها است، اما در عین حال نمی‌تواند اندازه بازار چین را برای شرکت‌های غول‌پیکر آمریکایی نادیده بگیرد.
نتیجه اجلاس اشاره صریحی به هوش مصنوعی نداشت، جز بیانیه کوتاه ترامپ درباره گفت‌وگو پیرامون «دستورالعمل‌های استاندارد» برای همکاری احتمالی در این زمینه، و اعلام کاخ سفید مبنی بر توافق برای ایجاد «شورای تجارت» جهت مدیریت روابط اقتصادی دو کشور و جلوگیری از بازگشت مکرر به مذاکرات تعرفه‌ای. این اقدام را می‌توان تلاشی برای ایجاد یک سازوکار نهادی پایدارتر دانست، هرچند مقامات آمریکایی اذعان کردند که تا رسیدن به نتایج عملی، راهی طولانی در پیش است.
ترامپ همچنین اعلام کرد که چین با خرید ۲۰۰ هواپیمای بوئینگ، با امکان خرید ۷۵۰ هواپیمای دیگر، و نیز خرید مقادیر زیادی سویا از آمریکا موافقت کرده است. با این حال، پکن از تأیید این موضوع خودداری کرد و تنها تأکید نمود که روابط اقتصادی دو کشور بر «سود متقابل و همکاری برد–برد» استوار است.
بر اساس آنچه اعلام شده، می‌توان گفت ترامپ با اعلام تفاهمات تجاری اولیه، تمدید فضای آرامش با چین و گشودن درهای گفت‌وگوهای مداوم از طریق سازوکاری مانند «شورای تجارت» از پکن بازگشته است؛ دستاوردی که با توجه به شکنندگی روابط دو کشور، در کنترل مسائل مورد اختلاف اهمیت دارد. با این حال، او در موضوعات تعرفه‌ها، فناوری یا تایوان به موفقیت قاطعی دست نیافت، هرچند فعلاً توانسته است از تشدید بحران جلوگیری کند.
مهم‌ترین پرسش اکنون مربوط به آن چیزی است که میان دو رهبر درباره ایران و تنگه هرمز گذشته است. پیش از اجلاس، نشانه‌هایی وجود داشت که ترامپ به دنبال ترغیب چین برای اعمال فشار بر تهران با هدف تضمین ثبات ناوبری دریایی و مهار پیامدهای جنگ بوده است. اما این موضوع نیز همچنان مبهم است. سیگنال‌های مثبتی از سوی چین دیده می‌شود، اما الزام‌آور به نظر نمی‌رسند. به گفته ترامپ، شی جین‌پینگ تمایل خود را برای باز نگه داشتن تنگه هرمز ابراز کرده است؛ امری منطقی، زیرا چین به شدت به نفت خلیج فارس وابسته است و هرگونه اختلال در تنگه به اقتصاد آن آسیب می‌زند. در مورد خود جنگ و حل‌وفصل درگیری، به نظر می‌رسد موضع چین به درخواست آتش‌بس جامع و بازگشایی خطوط کشتیرانی محدود شده باشد؛ فرمولی کلی و دیپلماتیک که به معنای همسویی با واشنگتن نیست، بلکه نشان‌دهنده نگرانی پکن برای ثبات منطقه و حفاظت از منافع تجاری آن است. در مقابل، ترامپ خواهان نقش فعال‌تر چین در فشار بر ایران بوده است.
ترامپ به جای یک توافق تاریخی، با آرامشی موقت، وعده‌های اقتصادی و دستاوردی دیپلماتیک از پکن بازگشت.
منبع العربی الجدید