سرائیل؛ ایدئولوژی در آزمون واقعیت

نتایج انتخابات پارلمانی اسرائیل، بدون آنکه اکثریتی روشن برای هیچ‌یک از دو بلوک اصلی ایجاد کند، اسرائیل را با بحرانی سیاسی و احتمال بن‌بست در تشکیل دولت مواجه کرده است. اما به نظر می رسد فراتر از رقابت میان نتانیاهو و مخالفانش، اسرائیل با بن‌بست سیاسی و امنیتی روبروست که بازتاب تناقضی ریشه‌دار در منطق صهیونیسم است؛ تناقضی که در آن، تلاش برای تأمین امنیت از طریق اشغال، توسل مداوم به زور و سلب حقوق فلسطینیان، به‌جای ایجاد ثبات، چرخه‌ای از خشونت و ناامنی را بازتولید کرده است.
اسرائیل در سال‌های اخیر و بخصوص در سه سالی که از هفتم اکتبر گذشته، کوشیده است با اتکا به قدرت نظامی و تداوم فشار، امنیت خود را تثبیت و تضمین کند؛ بااین‌حال، ادامه جنگ‌ها، افزایش هزینه‌های بین‌المللی و هشدارهای شماری از نخبگان امنیتی درباره پیامدهای این رویکرد، پرسش‌هایی جدی درباره امکان دستیابی به امنیت پایدار از مسیر جنگ مطرح کرده است.
نتانیاهو با تأکید بر اقدام تهاجمی و پیش‌دستانه، مقابله نظامی با تهدیدها را محور راهبرد امنیتی خود قرار داده است. این رویکرد، هرچند بر استفاده از قدرت نظامی تکیه دارد، نتوانسته به تحقق اهداف سیاسی و ایجاد امنیت پایدار منجر شود. تداوم نسل کشی با توجیه نیاز به آنچه حل بحران غزه خوانده می شود ، تداوم اشغال مناطقی از جنوب لبنان با توجیه حل‌نشدن مسئله خلع سلاح حزب‌الله و باقی‌ماندن پرونده هسته‌ای ایران، فاصله میان توانایی واردکردن ضربه نظامی و دستیابی به نتیجه‌ای راهبردی را آشکار کرده است.
این “فاصله” در کنفرانس امنیت ملی اسرائیل، که پنجم مرداد امسال با همکاری مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS) و گروه رسانه‌ای «یدیعوت آحارونوت» برگزار شد، به‌ صراحت مورد ارزیابی قرار گرفت. تامیر هایمان، رئیس INSS و رئیس پیشین اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل، درباره کاهش حمایت افکار عمومی آمریکا هشدار داد و گفت پشتوانه سنتی اسرائیل در حال تضعیف است. او اتکای آینده روابط با آمریکا به اشخاص (ترامپ و مارک روبیو) به جای نهادها را «قماری خطرناک» توصیف کرد.
در همین کنفرانس، درور شالوم، سرتیپ بازنشسته و رئیس پیشین دفتر سیاسی ـ امنیتی وزارت دفاع اسرائیل، ارزیابی صریح‌تری از عملکرد جنگی این کشور ارائه کرد. او با وجود اذعان به دستاوردهای نظامی اسرائیل، نتیجه راهبردی جنگ را «شکستی بزرگ» خواند؛ زیرا به گفته او، حماس همچنان پابرجاست، حزب‌الله خلع سلاح نشده و برنامه هسته‌ای ایران نیز از میان نرفته است. شالوم همچنین از افت بی‌سابقه جایگاه بین‌المللی اسرائیل و نامطلوب‌بودن روابط آن با آمریکا سخن گفت.
روزنامه «یدیعوت آحارنوت» نیز به نقل از «عساف اوریون» رئیس پیشین راهبردی ستاد کل ارتش اسرائیل نوشت که روابط تل‌آویو از یک رابطه نهادی و پایدار به رابطه‌ای شخصی با رئیس‌جمهور آمریکا، آمریکا، تبدیل شده است
یکی دیگر از محورهای مهم کنفرانس، ارائه نتایج «مطالعه تهدیدات اسرائیل» بود که توسط «یووال آیالون»، رئیس تیم تحقیقات تهدیدات مؤسسه مطالعات امنیت ملی و فرمانده ارشد سابق نیروی دریایی رژیم ارائه شد.
به گفته آیالون، مهم‌ترین نتیجه این پژوهش آن است که اختلافات سیاسی و اجتماعی اکنون خود به یک مسئله مهم امنیت ملی تبدیل شده است.
بر اساس این نظرسنجی که نتایج آن در کنفرانس ارائه شد، ۳۹ درصد پاسخ‌دهندگان، وقوع درگیری خشونت‌آمیز میان گروه‌های مختلف صهیونیست را یکی از مهم‌ترین تهدیدات اصلی پنج سال آینده دانسته‌اند؛
اما این ارزیابی‌ها در تصویری که نتانیاهو تنها ۹ روز پیش از انتخابات اخیر، در نشست رسانه‌ای ۲۶ مهر، با رونمایی
! از دکترین امنیتی تازه خود ارائه کرد، هیچ جایی نداشتند
او با تأکید بر گذار از سیاست مهار به اقدام تهاجمی، کوشید راهبرد امنیتی خود را به‌عنوان تنها راه تأمین امنیت اسرائیل توجیه کند. این برخلاف دیدگاه برخی از نخبگان امنیتی اسرائیل بود که درباره ناکامی‌های راهبردی جنگ‌ها و پیامدهای بین‌المللی آن هشدار می‌دهند.
اهمیت این هشدارها زمانی روشن‌تر می‌شود که مسئله را از سطح شخص نتانیاهو فراتر ببریم. تغییر نخست‌وزیر لزوماً به تغییر بنیادین راهبرد امنیتی اسرائیل منجر نمی‌شود؛ چرا که همانطور که ایلان پاپه مورخ برجسته سوسیالیست اسرائیل در مصاحبه با نشریه ژاکوبن در آستانه انتخابات اخیر بر فقدان بحث ایدئولوژیک واقعی میان احزاب اصلی اسرائیل تأکید کرد، وفاداری مشترک این احزاب به ایدئولوژی صهیونیسم، مبانی آن را از موضوع مناقشه جدی در رقابت‌های انتخاباتی خارج می کند؛ ازاین‌رو، تغییر دولت لزوماً به تغییر جهت‌گیری‌های کلان سیاسی و امنیتی اسرائیل نمی‌انجامد.
همچنانکه اختلاف نتانیاهو با برخی رقبای سیاسی‌اش، از جمله گادی آیزنکوت، بیشتر به شیوه مدیریت تقابل با ایران، زمان‌بندی اقدام نظامی و نحوه هماهنگی با واشنگتن مربوط است تا کنارگذاشتن گزینه نظامی.
چشم انداز