ملی مذهبی _ دور تازه اعتراضات در ایران که با اعتراض به افزایش لگامگسیخته قیمت دلار در بازار آزاد آغاز شد، روز چهارشنبه، دهم دیماه، وارد چهارمین روز خود شد. روز چهارشنبه ابتدا ویدئوهایی از شهرستان فسا در استان فارس در شبکههای اجتماعی منتشر شد که تجمع معترضان در برابر ساختمان فرمانداری این شهرستان را نشان میداد.
روز چهارشنبه ۱۰ دیماه تجمعهای اعتراضی در شهرهای مختلف ایران ادامه یافت. این اعتراضها از عصر روز یکشنبه ۷ دیماه در نقاط مختلفی از تهران بویژه از سوی کسبه و بازاریان آغاز شده و بسیاری از مغازهداران در اعتراض به وضعیت وخیم اقتصادی در ایران دست به اعتصاب زدند. طبق جدیدترین گزارشها اعتصاب و اعتراض به شهرهای دیگر نیز کشیده شده است. معترضان در بسیاری از تجمعها شعارهای ضدحکومتی سردادهاند.
گفته میشود نیروهای امنیتی در شهر فسا به سوی معترضان گاز اشکآور شلیک کردند و در برخی از تصاویر نیز پرتاب سنگ از سوی معترضان به سمت ساختمان فرمانداری دیده میشود.
ویدئویی هم از یکی از حامیان حکومت در فسا منتشر شده که نشان میدهد مغازهها در این شهر همگی تعطیل است.
روز چهارشنبه در شبکههای اجتماعی ویدئوهایی هم منتشر شد که گفته میشود مربوط به تجمع اعتراضی در شهر نهاوند است. در این ویدئوها میتوان شعار «جمهوری اسلامی، نمیخوایم، نمیخوایم» و «مرگ بر دیکتاتور» را شنید؛ اما رادیوفردا هنوز قادر به راستیآزمایی این گزارشها نیست. رشد استفاده از هوش مصنوعی در شبکههای اجتماعی کار راستیآزمایی اخبار را بسیار دشوارتر ساخته است.
خبرگزاری مهر در خبری که ظهر چهارشنبه منتشر کرد به طور غیرمستقیم وقوع درگیری در شهرستان فسا را تأیید کرده و به نقل از یک منبع آگاه کشته شدن یک نفر در برابر ساختمان فرمانداری فسا را تکذیب کرد.
در خبرها حتی نام این معترض «کشتهشده» هم آمده بود، با این حال یک مقام قضایی در فسا این خبر را «شایعه» خوانده است.
این خبرگزاری نوشت: «با وجود تمام درگیریها و شکستن درب فرمانداری، صحنه توسط نیروهای امنیتی و انتظامی مدیریت شد و هیچ شخصی در این درگیری کشته نشده است.»
ساعتی بعد رئیس دادگستری شهرستان فسا ضمن تکذیب کشته شدن یکی از معترضان اعلام کرد که چهار تن از معترضان بازداشت شدهاند. این مقام قضایی همچنین از «مجروحیت» سه عضو نیروی انتظامی خبر داده است.
ویدئوها از شهر کوهدشت هم تجمع مردم در یکی از میادین اصلی شهر و صف نیروهای امنیتی در برابر آنها را نشان میدهد. در ویدئویی از این شهر استان لرستان صدای تیراندازی هم شنیده میشود.
اعتراضهای چند روز گذشته به دنبال افزایش شدید قیمت ارزهای خارجی و سکه طلا در ایران رخ داده که روز یکشنبه هفته جاری از مراکز خرید عمده در مرکز شهر تهران آغاز شد.
اعتراضات وقتی آغاز شد که قیمت دلار آمریکا روز یکشنبه در بازار آزاد ایران از ۱۴۴ هزار تومان هم فراتر رفت. روز چهارشنبه سایتهای غیررسمی قیمت هر دلار آمریکا را با کاهشی چند هزار تومانی نزدیک به ۱۳۷ هزار تومان نشان میدهند.
اعتراضها در روز دوشنبه با تعطیلی بخشهایی از بازار، تجمعهای خیابانی و سر دادن شعارهای اعتراضی علیه وضعیت اقتصادی و حکومت در تهران، کرج، ملارد، همدان و قشم همراه شد.
همزمان گزارشهایی هم از برخورد نیروهای امنیتی با معترضان منتشر شد و در واکنش به نوسانهای بازار، دولت از تغییر رئیس کل بانک مرکزی خبر داد و اعلام کرد عبدالناصر همتی جایگزین محمدرضا فرزین خواهد شد.
حمله معترضان به ساختمان فرمانداری فسا و انتشار تصاویری از شلیک نیروهای امنیتی
در پی انتشار ویدئوهایی در شبکههای اجتماعی از تجمع اعتراضی در شهرستان فسا در استان فارس، مقامهای محلی و رسانههای رسمی روایتهای متفاوتی از آنچه رخ داده ارائه کردهاند.
بر اساس تصاویر منتشرشده، گروهی از معترضان در مقابل ساختمان فرمانداری فسا تجمع کردهاند. در برخی از ویدئوها، پرتاب سنگ به سمت ساختمان فرمانداری و استفاده نیروهای امنیتی از گاز اشکآور دیده میشود. همچنین ویدئوهایی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که به نظر میرسد در آنها نیروهای امنیتی در حال شلیک به سمت معترضان هستند.
همزمان گزارشهایی نیز از کشته شدن یک نفر در جریان این تجمعها منتشر شد. با این حال مقامهای رسمی این خبر را تکذیب کردهاند. خبرگزاری مهر به نقل از یک منبع آگاه اعلام کرد که هیچ فردی در مقابل فرمانداری فسا جان خود را از دست نداده است.
فرماندار ویژه فسا نیز با رد اخبار مربوط به کشتهشدن معترضان گفت که اعتراضها با «مدیریت شرایط» پایان یافته و وضعیت در این شهرستان «عادی» است. به گفته او تجمعات شکلگرفته ناشی از نارضایتیهای اقتصادی بوده و برخی افراد تحت تاثیر «رسانههای معاند» قرار داشتهاند. او افزود که در جریان این حوادث سه نفر از شهروندان و نیروهای انتظامی دچار جراحات سطحی شدهاند.
از سوی دیگر، برخی منابع غیررسمی از کشتهشدن یک جوان ۱۸ ساله در جریان اعتراضها خبر دادهاند؛ ادعایی که از سوی مقامهای قضایی و انتظامی رد شده است.
رئیس دادگستری فسا اعلام کرد که فردی با این مشخصات کشته نشده و ضمن «شایعه» خواندن این خبر افزود که در جریان درگیریها تعدادی از مأموران و معترضان دچار آسیب شدهاند. او همچنین گفت در جریان حمله به ساختمان فرمانداری، بخشی از در ورودی تخریب شده و چندین نفر بازداشت شدهاند.
خبرگزاری فارس نیز گزارش داده است که انتشار خبر کشتهشدن یک نوجوان ۱۴ ساله نادرست بوده و این فرد با انتشار ویدئویی، چنین ادعایی را تکذیب کرده است.
در تهران، پاساژهای بازار بزرگ از ساعات ابتدایی روز چهارشنبه بسته شد و بنا بر گزارشها، از ورود شهروندان به محدوده بازار جلوگیری بهعمل آمد. حضور نیروهای امنیتی در اطراف بازار پررنگ بود و حتی ایستادن مقابل مغازهها با محدودیت همراه شد. همزمان، کسبه بازار چراغ برق نیز کرکرهها را پایین کشیدند و بازار در وضعیتی ملتهب قرار گرفت.
در اصفهان و کرمانشاه بازار تعطیل بود. در اصفهان مردم در میدان نقش جهان تجمع کردند و در کرمانشاه از میدان فردوسی تا گاراژ، در مسیری حدود هشت کیلومتر، استقرار گسترده نیروهای سرکوب به چشم میخورد و فضای امنیتی سنگینی بر آن حاکم شده بود.
گزارشهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی حاکی از آن است که بازار اسدآباد همدان، شیراز و دهلران نیز در روز چهارشنبه تعطیل بودند.
شهر فسا در استان فارس شاهد یکی از پرتنشترین صحنههای روز چهارشنبه بود. شهروندان معترض مقابل ساختمان فرمانداری تجمع کردند و با روشن کردن آتش در خیابان، اعتراض خود را به وضعیت معیشتی و اقتصادی نشان دادند. این تجمع با دخالت نیروهای امنیتی به خشونت کشیده شد؛ بهطوری که گزارشها از شلیک مستقیم به سوی معترضان و شکسته شدن درِ ساختمان فرمانداری توسط مردم حکایت داشت.
چهارمین روز در حالی شکل گرفت که دولت مسعود پزشکیان در ۲۳ استان دستور تعطیلی گسترده ادارههای دولتی، مدرسهها و دانشگاهها را برای روز چهارشنبه ۱۰ دی صادر کرد.
دولت ابتدا صبح سهشنبه ۹ دی تنها استان تهران را تعطیل اعلام کرد، اما ساعاتی بعد دامنه این تصمیم گسترش یافت و استانهای همدان، قم، البرز، اصفهان، سمنان، قزوین، مرکزی، یزد، لرستان، خراسان شمالی، خراسان رضوی، کرمانشاه، کردستان، اردبیل، زنجان، ایلام، کرمان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس، چهارمحال و بختیاری، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، مازندران و گیلان نیز مشمول تعطیلی شدند.
هرچند مقامهای رسمی، سرمای هوا را دلیل این تصمیم عنوان کردهاند، اما اعلام این تعطیلیها درست در چهارمین روز اعتصابات کسبه و تجمعات اعتراضی، باعث شده این اقدام بهعنوان تلاشی برای کنترل فضای ملتهب شهرها و کاهش حضور مردم در خیابانها ارزیابی شود.
با این تصمیم، تنها ادارهها و مراکز آموزشی شش استان در روز چهارشنبه دایر بودند. در عین حال، استانداریهای سیستان و بلوچستان و هرمزگان نیز اعلام کردهاند که موضوع تعطیلی در این استانها در دست بررسی است.
در استانهای تعطیلشده، فقط نهادهای انتظامی، مراکز درمانی و امدادی به فعالیت خود ادامه میدهند؛ وضعیتی که در کنار تعطیلی بازارها و اعتصابات صنفی، چهرهای نیمهتعطیل و امنیتی از بسیاری از شهرهای ایران در روز چهارشنبه ترسیم کرد.
همچنین معاونت آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری نیز با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد که کلاسهای درس دانشگاههای علامه طباطبایی و بهشتی تا پایان ترم جاری بهصورت غیرحضوری برگزار خواهد شد. این وزارتخانه علت چنین تصمیمی را سرمای هوا، مشکلات ناشی از کمبود انرژی اعلام کرده است.
همچنین دانشگاه تهران گفته است که کلاسهای درس این دانشگاه در هفته آینده بهصورت غیرحضوری برگزار میشود.
«بهتدریج ارز را تکنرخی میکنیم»
همتی روز چهارشنبه در حاشیه جلسه هیئت وزیران و در نخستین اظهار نظر خود پس از رسیدن به ریاست بانک مرکزی، وعده داد که ثبات اقتصادی را به جامعه برگرداند. او همچنین گفت با رانت ناشی از ارز چندنرخی در کشور مبارزه خواهد کرد.
همتی گفت: «به نظر من یکی از دلایل اصلی التهابات در بازار ارز، چندنرخی بودن و وجود رانت، فساد و سفتهبازی است که در حال حاضر در حال وقوع است. به تدریج ارز ترجیحی را حذف و ارز را تکنرخی میکنیم.»
مسعود پزشکیان روز چهارشنبه در یک سخنرانی ادعا کرد که فرزین از دو هفته پیش خواستار کنارهگیری از سمت خود بوده و نام عبدالناصر همتی از میان ۲۲ گزینه انتخاب شده است، ۲۲ گزینهای که به گفته او توسط کارشناسان و افراد خبره سنجیده شدهاند.
دولت مسعود پزشکیان روز چهارشنبه همچنین در تلاش برای جلوگیری از سرایت اعتراضات به دیگر نقاط کشور و همهجایی شدن آن مدیران حراست در چند دانشگاه پایتخت را برکنار کرد.
وزارت علوم در دولت پزشکیان دلیل این اقدام خود را «بدرفتاری» با دانشجویان معترض اعلام کرد.
«بدرفتاری» با دانشجویان معترض
در همین زمینه انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران و علوم پزشکی تهران در بیانیهای به نکاتی اشاره کردند که گواه بر «بدرفتاری» با دانشجویان است.
به گزارش سایت جماران، در این بیانیه آمده است: «تجمع [روز سهشنبه] بار دیگر نشان داد که این حق [اعتراض] به جای به رسمیت شناخته شدن، با رویکردی امنیتی پاسخ داده میشود؛ رویکردی که عملاً امکان گفتوگو و حل مسأله را از بین میبرد.»
در ادامه این بیانیه آمده است: «ورود افرادی که هیچ نسبت مستقیمی با بدنه دانشجویی ندارند، از جمله فعالان و ادوار تشکلهای شبهدانشجویی از دانشگاههای دیگر، فضای دانشگاه را از یک اعتراض دانشجویی به عرصهای برای مداخله، تنشزایی و درگیری تبدیل کرد. همچنین حضور نیروهای حراست دانشگاه بدون هرگونه لیبل و اتیکت مشخص، موجب سردرگمی، ناامنی و تشدید التهاب در میان دانشجویان میشود.»
همزمان روز چهارشنبه، دهم دیماه، خبر رسید که شماری از دانشجویان دانشگاه تهران که حین اعتراضات روز سهشنبه بازداشت شده بودند آزاد شدهاند. محمدرضا تقیدخت، معاون اجرایی حوزه ریاست دانشگاه تهران، نیز این خبر را تأیید کرد.
وزارت علوم به تمامی دانشگاههای کشور اجازه داده است که کلاسهای آموزشی دانشجویان در هفته پایانی ترم جاری را بهصورت غیرحضوری برگزار کنند.
دانشگاههای نامبرده در اعتراضات روز سهشنبه شرکت فعالی داشتند.
شب گذشته، سهشنبه ۹ دی، اعتراضات در شهرهای مختلف ادامه داشت. معترضان در نورآباد ممسنی، اراک، ایذه و همدان به خیابانها آمدند و با وجود برخورد نیروهای امنیتی، شعارهایی علیه حاکمیت و رهبر جمهوری اسلامی سر دادند. در ایذه، گزارشهایی از تیراندازی به سوی معترضان منتشر شد و در همدان نیز درگیری میان نیروهای امنیتی و شهروندان معترض گزارش شد.
بهگزارش خبرنامه امیرکبیر تعدادی از شهروندان همدان، از جمله شماری از دانشجویان این شهر، در جریان تجمعهای سهشنبه بازداشت شدهاند. بنا به این گزارش، بازداشتشدگان ابتدا به اداره اماکن همدان منتقل شدند و هماکنون در مکان نامعلومی نگهداری میشوند.
تداوم اعتراضات مردمی، نشان میدهد خشم عمومی ناشی از تورم، گرانی و سقوط ارزش ریال به مرحلهای رسیده که بخشهای مختلف جامعه، از کسبه تا دانشجویان و شهروندان، شعارهای ضدحکومتی سر میدهند؛ وضعیتی که با وجود فضای امنیتی و سرکوب، ادامه دارد.
دادستان کل کشور: تلاش برای تبدیل اعتراضات به ابزار ناامنی واکنش قاطع خواهد داشت
همزمان دادستان کل کشور روز چهارشنبه در یک سخنرانی تهدید کرد که «هرگونه تلاش برای تبدیل اعتراضات اقتصادی به ابزار ناامنی، تخریب اموال عمومی یا اجرای سناریوهای طراحیشده بیرونی، ناگزیر با واکنش قانونی، متناسب و قاطع مواجه خواهد شد».
محمد موحدی آزاد، دادستان کل کشور، اعتراضات معیشتی مسالمتآمیز را «بخشی از واقعیتهای اجتماعی و قابل درک» توصیف کرد، اما گفت: «آن چه همزمان نمیتوان نسبت به آن بیتفاوت بود، سوءاستفاده ساختاریافته از این مطالبات مشروع است؛ سوء استفادهای که بعضاً با بهرهگیری از شبکههای رسانهای هدایتشده، روایتسازیهای تحریفشده و استفاده ابزاری از افراد فریبخورده یا عناصر مخل نظم عمومی دنبال میشود.»
