رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز دوشنبه ۸ سپتامبر (۱۷ شهریور) گفت که زمان در مذاکرات میان این نهاد وابسته به سازمان ملل و ایران بر سر چگونگی ازسرگیری کامل بازرسیها رو به پایان است. او افزود امیدوار است که این گفتوگوها ظرف چند روز آینده به نتیجه برسد.
از زمان بمباران تأسیسات هستهای ایران به دست آمریکا و اسرائیل در طی جنگ ۱۲ روزه تا کنون آژانس بینالمللی انرژی اتمی به این مراکز دسترسی نداشته است. ایران پس از این حملات قانونی را تصویب کرد که همکاری با آژانس را به حالت تعلیق درآورد و مقرر داشت که هرگونه بازرسی باید به تأیید شورای عالی امنیت ملی برسد.
اکنون آژانس و ایران در حال مذاکره دربارهٔ «چگونگی» ازسرگیری کامل بازرسیها هستند، هرچند گروسی تأکید کرده این موضوع وظیفهٔ ایران را بهعنوان یک عضو معاهدهٔ منع گسترش سلاحهای هستهای یا «انپیتی» برای پذیرش اقدامات راستیآزمایی از جمله بازرسیها تغییر نمیدهد.
آقای گروسی در بیانیهای در نشست فصلی شورای حکام ۳۵ عضوی آژانس گفته است: «هنوز وقت باقی است، اما نه زیاد. همیشه زمانی کافی وجود دارد، وقتی حسن نیت و حس روشن مسئولیتپذیری وجود داشته باشد.»
او افزود: «پیشرفتهایی حاصل شده است. صمیمانه امیدوارم که طی روزهای آینده بتوانیم این گفتوگوها را با موفقیت به پایان برسانیم تا ازسرگیری کامل و همهجانبهٔ و ضروری کار ما با ایران امکانپذیر شود.»
این مذاکرات در شرایطی انجام میشود که سه قدرت بزرگ اروپایی در ۲۸ اوت روندی ۳۰ روزه را برای بازگرداندن تحریمها علیه ایران آغاز کردند. این محدودیتها ذیل برجام، توافق هستهای میان ایران و قدرتهای بزرگ در سال ۲۰۱۵، لغو شده بود؛ توافقی که پس از خروج دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت آمریکا، در سال ۲۰۱۸ عملا فروپاشید.
سه کشور فرانسه، بریتانیا و آلمان، معروف به تروئیکای اروپایی اعلام کردهاند که در صورت ازسرگرفته نشدن کامل بازرسیهای آژانس در ایران و در صورتی که تهران دربارهٔ ذخایر بزرگ اورانیوم نزدیک به سطح تسلیحاتی خود توضیح ندهد و مذاکرات هستهای با آمریکا را از سر نگیرد، روند موسوم به «مکانیسم ماشه» را برای بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل دنبال خواهند کرد.
آقای گروسی در پایان گفت: «اطمینان دارم که با انجام این گامهای عملی (درباره بازرسیها)، دیگر رایزنیها و فرآیندهای دیپلماتیک مهم، زمینهٔ امیدوارکنندهتری پیدا شود تا به نتایج مثبت راه ببرند.»
به نوشته خبرگزاری رویترز، او در این جمله ظاهراً به دیپلماسی گستردهتر از جمله گفتوگوهای ایران و سه کشور اروپایی اشاره داشته است.
«لارنس نورمن»، خبرنگار نشریه آمریکایی «والاستریت ژورنال» شامگاه دوشنبه از احتمال دیدار «سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران با «رافائل گروسی» مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در روز سهشنبه خبر داد.
او در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «شنیدهام که جلسه گروسی و عراقچی قرار است فردا برگزار شود. اما برگزاری آن منوط به این است که طرفین به اندازه کافی به توافق درباره دسترسی بازرسان نزدیک شده باشند.»
پیش از این وزیر امور خارجه مصر مجموعهای از تماسها را با وزیر امور خارجه ایران و مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) انجام داده است.
«بدر عبدالعاطی»، وزیر خارجه مصر این تماسها با هدف آمادهسازی زمینه برای از سرگیری مذاکرات بین ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در زمینه مسئله هستهای ایران و نزدیک کردن دیدگاههای طرفهای مختلف ذینفع برای دستیابی به یک توافق پایدار که منافع همه طرفها را در نظر میگیرد و به کاهش تنش، بازگرداندن اعتماد و ایجاد فضایی حمایتی برای امنیت و ثبات منطقهای کمک میکند، انجام شد.
طبق گزارش این تماسها بخشی از تلاشهای فشرده مصر برای دستیابی به تفاهماتی است که به همگرایی دیدگاههای ایران، ایالات متحده و اتحادیه اروپا (E۳) کمک خواهد کرد.
براساس گزارش صدی البلد، هدف از این اقدام، فراهم کردن فرصتی برای راهحلهای دیپلماتیک، گفتوگو، بازگشت به میز مذاکره و دستیابی به توافقی در مورد مسئله هستهای ایران، جلوگیری از تشدید تنش و حمایت از صلح و امنیت در سطوح منطقهای و بینالمللی است.
