ملی مذهبی _ عملیات اخیر پاکستان پس از آن انجام شد که نیروهای افغان شامگاه پنجشنبه در واکنش به حملات هوایی پیشین اسلامآباد، به نیروهای مرزبانی پاکستان حمله کردند؛ رخدادی که در ادامه ماهها درگیری مرزی صورت میگیرد.
پاکستان بامداد جمعه به شهرهای بزرگ افغانستان، از جمله پایتخت، کابل، حمله کرد؛ همزمان وزیر دفاع این کشور گفت که پاکستان «صبرش تمام شده» و اکنون وضعیت را «جنگی آشکار» میداند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان نیز با انتشار پستی در شبکه ایکس خبر بمباران شدن برخی مناطق کابل، قندهار و پکتیا توسط نیروی هوایی پاکستان را تائید و از آغاز دوباره «عملیات گسترده تلافیجویانه» علیه مراکز نظامی پاکستان خبر داد.
این تحولات پس از آن رخ داد که نیروهای افغان پنجشنبه شب در تلافی حملات هوایی مرگبار پاکستان به مناطق مرزی افغانستان در روز یکشنبه، به نیروهای مرزبانی پاکستان حمله کردند. عطالله طرار، وزیر اطلاعات پاکستان میگوید در حملات بامداد جمعه دستکم ۱۳۳ جنگجوی طالبان کشته شدهاند.
خواجه محمد آصف، وزیر دفاع پاکستان با تصریح بر اینکه کشورش در «جنگ آشکار» با افغانستان است، روز جمعه در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که پاکستان پس از خروج نیروهای ناتو امیدوار به صلح در افغانستان بوده و انتظار داشته است طالبان بر رفاه مردم افغانستان و ثبات منطقه تمرکز کند. اما به ادعای او، طالبان افغانستان را «به مستعمره هند تبدیل کرده»، شبهنظامیانی از سراسر جهان گرد آورده و «صدور تروریسم» را آغاز کرده است.
پاکستان بارها هندِ همسایه را به حمایت از «ارتش آزادیبخش بلوچستان» و «طالبان پاکستانی» که هر دو در پاکستان غیرقانونی اعلام شدهاند متهم کرده است؛ اتهاماتی که دهلینو آنها را رد میکند.
روابط دو همسایه در ماههای اخیر بهشدت تیره شده است و گذرگاههای زمینی مرزی از زمان درگیریهای مرگبار ماه اکتبر که بیش از ۷۰ کشته در دو سوی مرز بر جای گذاشت عمدتا بسته ماندهاند.
اسلامآباد، افغانستان را متهم میکند که علیه گروههای شبهنظامی که در پاکستان حمله انجام میدهند اقدام نمیکند؛ ادعایی که دولت طالبان آن را رد میکند.
چندین دور مذاکره پس از آتشبس اولیهای که با میانجیگری قطر و ترکیه برقرار شد، برگزار شد، اما این تلاشها به توافقی پایدار منجر نشد.
هر دو ارتش اعلام کردند که در تازهترین دور خشونتهای مرزی دهها سرباز را کشتهاند؛ خشونتهایی که پس از چندین حمله پاکستان به افغانستان و درگیریهای ماههای اخیر در امتداد مرز رخ داده است.
ماهها خشونت مرزی
در ماههای اخیر مجموعهای از بمبگذاریهای انتحاری مرگبار در پاکستان و افغانستان رخ داده است.
از جمله حمله به یک مسجد شیعیان در اسلامآباد که دستکم ۴۰ کشته بر جای گذاشت و گروه «دولت اسلامی» مسئولیت آن را بر عهده گرفت.
شاخه منطقهای این گروه، «دولت اسلامی–خراسان»، نیز مسئولیت یک بمبگذاری انتحاری مرگبار در یک رستوران در کابل در ماه گذشته را پذیرفت.
پس از نقضهای مکرر آتشبس اولیه، عربستان سعودی در ماه جاری مداخله کرد و میانجی آزادی سه سرباز پاکستانی شد که در ماه اکتبر توسط افغانستان اسیر شده بودند.
پاکستان در اکتبر ۲۰۲۳ کارزار گستردهای را برای اخراج مهاجران فاقد مدارک آغاز کرد و از کسانی که در این کشور هستند خواست داوطلبانه آنجا را ترک کنند تا از بازداشت و اخراج اجباری در امان بمانند؛ و دیگران را نیز بهطور اجباری اخراج کرد. ایران نیز تقریباً همزمان سرکوب مهاجران را آغاز کرد.
از آن زمان تاکنون، میلیونها نفر از مرز عبور کرده و وارد افغانستان شدهاند؛ از جمله افرادی که دههها پیش در پاکستان متولد شده بودند و در آنجا زندگی ساخته و کسبوکار ایجاد کرده بودند.
به گفته آژانس پناهندگان سازمان ملل، تنها در سال گذشته ۲.۹ میلیون نفر به افغانستان بازگشتند و نزدیک به ۸۰ هزار نفر نیز از ابتدای سال جاری تاکنون بازگشتهاند.
ایران و چین خواستار خویشتنداری همسایگان شدند
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه اندکی پس از شعلهور شدن درگیریهای مرزی، آمادگی کشورش را برای «تسهیل گفتوگو» میان افغانستان و پاکستان اعلام کرد.
وزیر امور خارجه ایران در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: ایران «آماده است هرگونه کمک لازم را برای تسهیل گفتوگو و تقویت درک متقابل و همکاری میان دو کشور فراهم کند.»
آقای عراقچی با یادآوری شعر معروف سعدی، نوشت: «در ماه مبارک رمضان، ماه خویشتنداری و تقویت همبستگی در جهان اسلام، شایسته است افغانستان و پاکستان اختلافات موجود را در چارچوب حسن همجواری و از مسیر گفتوگو مدیریت و حلوفصل کنند. جمهوری اسلامی ایران آماده هرگونه مساعدت در تسهیل گفتوگو و تقویت تفاهم و همکاری میان دو کشور، است.»
چین نیز روز جمعه خواستار برقراری آتشبس میان افغانستان و پاکستان شد و اعلام کرد که برای پایان دادن به درگیریهای خشونتآمیز که پکن را «عمیقاً نگران» کرده، با هر دو طرف در تماس است.
پاکستان یکی از نزدیکترین شرکای چین در منطقه به شمار میرود، اما پکن در عین حال خود را «همسایهای دوست» برای افغانستان نیز میداند.
مائو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، پس از آنکه پاکستان روز جمعه شهرهای بزرگ افغانستان از جمله کابل را بمباران کرد، گفت چین «عمیقاً نگران تشدید درگیریها» است.
او در یک نشست خبری منظم اعلام کرد: «چین از هر دو طرف میخواهد خویشتنداری و آرامش خود را حفظ کنند، هرچه سریعتر به آتشبس دست یابند و از خونریزی بیشتر جلوگیری کنند.»
وی افزود: «چین همواره از طریق کانالهای خود برای میانجیگری در مناقشه میان پاکستان و افغانستان تلاش کرده و آماده است همچنان نقشی سازنده در کاهش تنشها ایفا کند.»
به گفته او، وزارت خارجه چین و سفارتخانههای این کشور در پاکستان و افغانستان نیز با طرفهای مرتبط در هر دو کشور در این زمینه در حال همکاری هستند.
