ملی مذهبی _ شورای امنیت سازمان ملل قطعنامهای را تصویب کرد که حاوی ارجاعاتی به یک فلسطین مستقل است. این قطعنامه با ۱۳ رأی موافق و با رأی ممتنع چین و روسیه به تصویب رسید.
شورای امنیت سازمان ملل پیشنهادهای مطرح شده توسط دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا برای صلح پایدار در غزه را تأیید کرد، از جمله استقرار یک نیروی بینالمللی ثباتساز و مسیر احتمالی به سوی یک دولت مستقل فلسطینی. شورای امنیت سازمان ملل شامگاه دوشنبه ۲۶ آبا (۱۷ نوامبر) پس از اختلاف طولانی درباره نحوه برخورد با بحران خاورمیانه، با ۱۳ رای مثبت و ۲ رای ممتنع (روسیه و چین) قطعنامه مربوط به طرح صلح آمریکا را تصویب کرد.
با تصویب این قطعنامه، مرحله دوم طرح ۲۰ بندی دونالد ترامپ رسما از سوی شورای امنیت سازمان ملل مجوز گرفت.
طرحی که ترامپ در پایان ماه سپتامبر معرفی کرد، شامل ۲۰ بند از جمله بندهای مهمی چون “تشکیل کمیتهای از کارشناسان غیرسیاسی فلسطینی و بینالمللی برای اداره موقت غزه”، ایجاد هیئت صلح (Board of Peace) با ریاست احتمالی ترامپ، استقرار نیروهای بینالمللی برای تثبیت امنیت (ISF)، خلع سلاح حماس و خروج کامل ارتش اسرائیل از نوار غزه است.
بخشهایی از این طرح بهویژه خلع سلاح حماس و ساختار اداره آینده غزه محور اصلی اختلافهاست.
ایالات متحده تصمیم شورای امنیت سازمان ملل را موفقیتی بزرگ برای تلاشهای خود در جهت تثبیت آتشبس و آغاز روند سیاسی جدید ارزیابی کرده است.
مایک والتز، فرستاده ایالات متحده در سازمان ملل، به نشست شورای امنیت گفت این قطعنامه، که با رأی ۱۳-صفر و با رأی ممتنع چین و روسیه به تصویب رسید، «مسیر جدیدی را در خاورمیانه برای اسرائیلیها و فلسطینیها و همه مردم منطقه بهطور یکسان» ترسیم میکند.
گنجاندن ارجاعاتی به یک فلسطین مستقل، بهایی بود که ایالات متحده برای کسب حمایت جهان عرب و اسلام پرداخت، که انتظار میرود نیروی حافظ صلح برای «نیروی بینالمللی ثباتبخش» (ISF) فراهم کنند.
با این حال، در آستانه رأی سازمان ملل، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، مجدداً مخالفت قاطع دولت خود با تشکیل کشور فلسطین را اعلام کرد و این امر پرسشهایی را در مورد اینکه آیا اسرائیل اجازه اجرای پیشنهادهای مورد تأیید سازمان ملل را خواهد داد یا خیر، پیش کشید.
پس از رأیگیری، حماس آنچه را که «سازوکار قیمومیت بینالمللی» تحمیلی نامید، رد کرد و اصرار ورزید که خلع سلاح نخواهد شد.
حامیان این قطعنامه گفتند که این تدبیر باید منجر به لغو فوری محدودیتهای باقیمانده بر جریان ارسال کمکها به غزه، ایجاد «نیروی بینالمللی ثباتبخش» که خلاء ناشی از خروج نظامی اسرائیل را پُر کند، و اقداماتی به سوی بازسازی و «مسیر احتمالی به سوی تعیین سرنوشت و تشکیل دولت فلسطین» شود.
اشاره به تشکیل دولت فلسطین یک افزوده مصالحهآمیز به پیشنویس اولیه آمریکا بود که در آن نامی از آن برده نشده بود. با این حال، کلمات مبهم و مشروط هستند و فقط وعده میدهند که پس از اصلاح تشکیلات خودگردان فلسطین و آغاز بازسازی غزه، «شرایط ممکن است سرانجام برای مسیری معتبر به سوی تعیین سرنوشت و تشکیل دولت فلسطین فراهم شود».
این عبارت بسیار کمتر از تعهد قاطع به ایجاد یک کشور فلسطینی در کنار اسرائیل بود که مورد نظر کشورهای عربی و اسلامی، و همچنین اعضای اروپایی شورا بود، اما نمایندگان این کشورها در سخنرانیهای خود در نشست شورای امنیت پس از رأیگیری گفتند که مایلند این مصالحه را بهمنظور تمدید آتشبس کنونی و اقدامات فوری برای تغذیه و محافظت از ۲.۲ میلیون فلسطینی در غزه بپذیرند.
جیمز کاریوکی، کاردار بریتانیا، گفت: ترتیبات گذار که امروز آغاز میکنیم، باید مطابق با قوانین بینالمللی و با احترام به حاکمیت و حق تعیین سرنوشت فلسطینیها اجرا شوند.
عمار بنجاما، نماینده دائم الجزایردر سازمان ملل، که به نمایندگی از بلوک عربی صحبت میکرد، روشن ساخت که این سند را بهعنوان کاشتن بذر حاکمیت فلسطین میبیند. او گفت: ما اصلاحاتی را که برای تضمین تعادل و یکپارچگی متن ضروری میدانستیم، ارائه کردیم. برخی از آن پیشنهادها پذیرفته شدند. الجزایر در نهایت تصمیم گرفته است به این متن رأی مثبت دهد، متنی که ما از هدف اصلی آن، یعنی حفظ آتشبس و ایجاد شرایطی که مردم فلسطین را قادر سازد تا حقوق بیحدوحصر خود برای تعیین سرنوشت و تشکیل دولت را اعمال کنند، حمایت میکنیم.
بنجاما توجه را به ضمیمه قطعنامه جلب کرد که بهگفته او به حقوق فلسطینیها میپردازد. او گفت:این قطعنامه باید بهطور کامل خوانده شود. پیوست آن بخش جداییناپذیر آن است و همه طرفها باید از آن پیروی کنند.
اوافزود: «این قطعنامه بهروشنی تأیید میکند که الحاق، اشغال و کوچ اجباری ممنوع است.»
در حالی که گزارش شده است بنیامین نتانیاهو در مذاکرات با واشنگتن با اکراه به متن قطعنامه تن داده، پس از واکنش خشمگین جناح راست افراطی ائتلاف حاکم خود، از موضع خود عقبنشینی کرده است. روز یکشنبه، نخستوزیر اسرائیل گفت: «مخالفت ما با تشکیل کشور فلسطین در هر سرزمینی تغییر نکرده است.»
پس از دو سال بنبست دیپلماتیک که طی آن دستکم ۷۱ هزار فلسطینی کشته شدند، و این وضعیت علیه اسرائیل اتهام نسلکشی را از سوی کمیسیون تحقیق سازمان ملل و گروههای حقوق بشر در پی داشته است؛ قطعنامه شورای امنیت نمونه نادری از اقدام هماهنگ سازمان ملل در مورد غزه بود.
هزینه تصویب قطعنامهای که روسیه و چین به جای استفاده از حق وتو، به آن رأی ممتنع دادند، زبان مبهمی بود که بسیاری از مسائل را نامشخص باقی گذاشت.
این قطعنامه اختیار کلی نظارت را به یک «هیئت صلح» به ریاست ترامپ میدهد، اما اعضای آن نامشخص است. این هیئت باید به سازمان ملل گزارش دهد اما ملزم به خواستههای سازمان ملل یا تشکیلات خودگردان فلسطین نیست. همچنین خواستار تشکیل یک کمیته تکنوکرات فلسطینی است که قرار است مدیریت روزمره نوار غزه و ارائه خدمات را انجام دهد، اما اینکه چه کسی در آن شرکت خواهد کرد، به هیچوجه مشخص نیست.
مأموریت «نیروی بینالمللی ثباتبخش» (ISF) به آن اختیار خلع سلاح و انحلال گروههای مسلح در غزه مانند حماس را میدهد، اما اینکه آیا کشورهای کمککننده این نهاد با تلاش برای مقابله با حماس موافقت خواهند کرد، به هیچوجه روشن نیست. تاکنون هیچ کشوری به اعزام نیروی حافظ صلح متعهد نشده است.
پس از رأیگیری، حماس مجدداً تأکید کرد که خلع سلاح نخواهد شد و این امر احتمالاً این گروه را در مقابل نیروی بینالمللی مجاز در قطعنامه قرار خواهد داد.
حماس در بیانیه خود اعلام کرد: این قطعنامه سازوکار قیمومت بینالمللی را بر نوار غزه تحمیل میکند که مردم ما و گروههای آنها آن را رد میکنند.
معیارهای اصلاح تشکیلات خودگردان فلسطین، که پیششرط حرکت به سوی یک فلسطین مستقل است، نیز مبهم و نامشخص است.
دیپلماتهای اروپایی گفتند که توافق بر سر اسامی کمیته تکنوکرات فلسطینی برای ارائه خدمات نیز باید در اسرع وقت انجام شود.
ترامپ این رأیگیری را در پستی در رسانههای اجتماعی «لحظهای با اهمیت تاریخی واقعی» نامید و افزود که «اعضای هیئت، و بسیاری از اعلامیههای هیجانانگیز دیگر، در هفتههای آینده انجام خواهند شد».
واکنش ترامپ و ارزیابی مثبت گوترش
دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشال، تصویب قطعنامه را “یکی از بزرگترین دستاوردهای تاریخ سازمان ملل” توصیف کرد و آن را زمینهساز “گسترش صلح جهانی” دانست.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل نیز گفت تصویب این قطعنامه “گامی مهم برای تقویت آتشبس” است. او تاکید کرد که این موفقیت دیپلماتیک باید هرچه سریعتر اقداماتی عملی در پی داشته باشد.
پیش از رایگیری شورای امنیت، برخی نهادهای سیاسی و رسانهای در اسرائیل نسبت به متن قطعنامه ابراز نگرانی کرده بودند، زیرا در آن از “مسیر معتبر برای تشکیل دولت فلسطینی” سخن گفته شده است. با این حال، دولت اسرائیل پس از تصویب رسمی قطعنامه هنوز واکنشی نشان نداده است.
مخالفت حماس با طرح قطعنامه
سازمان تروریستی حماس ضمن مخالفت با این قطعنامه اعلام کرده است که این سند “مطالبات سیاسی و انسانی مردم فلسطین را برآورده نمیکند”. به گفته این سازمان، قطعنامه در واقع در پی ایجاد “قیمومیت بینالمللی” بر نوار غزه است.
در بیانیه حماس و گروههای دیگر فلسطینی آمده است که نیروی حافظ صلح بینالمللی در هماهنگی با اسرائیل عمل خواهد کرد و بدین ترتیب به ابزاری “در خدمت اشغالگرایان” تبدیل خواهد شد. حماس از این رو تأکید کرده که نیروهای بینالمللی باید “کاملا تحت اختیار و نظارت مستقیم سازمان ملل متحد” باشند و با هماهنگی نهادهای فلسطینی فعالیت کنند.
حماس و دیگر گروههای فلسطینی همچنین هرگونه بند مرتبط با “خلع سلاح غزه” را رد میکنند.
تشکیلات خودگردان فلسطینی که رقیب سیاسی حماس است، موضع دیگری اتخاذ کرده و خواستار اجرای فوری قطعنامه شورای امنیت و آغاز روند سیاسی بر پایه راهحل دوکشوری شده است؛ مسیری که به ایجاد کشور مستقل فلسطینی در کنار اسرائیل منتهی میشود.
محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی اعلام کرده است که این تشکیلات میخواهد در اداره آینده نوار غزه نقش داشته باشد.
حمایت آمریکا و انتقادهای روسیه و چین
مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل تصویب قطعنامه صلح ترامپ برای غزه را “نقشه راه برای نجات منطقه” توصیف کرد و گفت که هرگونه تاخیر بیشتر، به قیمت جان مردم تمام خواهد شد.
با این حال، روسیه و چین پس از رای ممتنع خود اعلام کردند که متن قطعنامه “جزئیات کافی ندارد” و “اختیارات بیش از حدی” به آمریکا میدهد. روسیه حتی پیشنویس جایگزینی ارائه کرده بود که به رای گذاشته نشد.
