ملی مذهبی _ قطع شبانه آب در تهران آغاز شده است. بررسیهای روزنامه اعتماد نشان میدهد در مناطق مختلف پایتخت، آب از حدود ساعت ۲۰ شب تا ۶ صبح روز بعد قطع میشود. وزارت نیرو این سیاست را در راستای «مدیریت منابع آبی» اجرا کرده است.
عباس علیآبادی، وزیر نیرو، با تأیید کاهش فشار آب گفت: «ممکن است در برخی شبها فشار آب به صفر برسد.» او تأکید کرد هدف از این تصمیم، کنترل هدررفت آب در شبکههای فرسوده و صرفهجویی در مصرف است. با این حال تاکنون هیچ برنامه زمانبندی مشخصی از سوی شرکت آب و فاضلاب تهران منتشر نشده و شهروندان تنها بهصورت تصادفی از قطعی آب مطلع میشوند.
علیآبادی در برنامه تلویزیونی سخنگوی دولت اعلام کرد ایران در اقلیم خشک قرار دارد و تغییرات اقلیمی نیز در بحران آب ایران نقش دارند. او افزود: «برای عبور از بحران کمآبی، طرحهای متعددی در دست اجراست.» او از افتتاح طرح انتقال آب از سد طالقان به تهران و تصفیهخانه رباط کریم یاد کرد و گفت این طرحها با هدف «افزایش ظرفیت بازچرخانی و مدیریت اضطراری منابع» انجام شدهاند.
وزیر نیرو از مردم خواست برای مواجهه با قطعیها، «مخزن و پمپ ذخیرهسازی آب» نصب کنند و گفت: «با کاهش فشار توانستیم حدود ۱۵ مترمکعب بر ثانیه آب ذخیره کنیم که بیش از پنج برابر حجم انتقالی از سد طالقان است.»
پس از پیگیری روزنامه اعتماد، شهروندان در تماس با شرکتهای آب منطقهای از کارشناسان شنیدند که آنها نیز از زمان قطعی آب بیخبرند. کارشناسان اما به شهروندان توصیه کردند که برای جلوگیری از مشکلات از این پس باید اقدام به «خرید منبع آب» کنند.
بر اساس گزارش مؤسسه تحقیقات آب کشور، سال آبی جاری با کاهش ۴۰ درصدی بارشها نسبت به میانگین ۵۷ ساله مواجه است. در ۱۵ استان کشور میزان بارش بین ۳۰ تا ۵۰ درصد کاهش یافته و تنها یک استان شرایط نرمال دارد. ذخیره مخازن سدهای تهران از ۴۹۰ میلیون مترمکعب در سال گذشته نصف شده و به حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب کاهش یافته است.
سازمان هواشناسی نیز مهرماه امسال را خشکترین مهر در ۴۰ سال گذشته اعلام کرده و پیشبینی کرده است که وضعیت کمبارشی تا پایان پاییز ادامه داشته باشد. کارشناسان هشدار دادهاند که حتی در صورت بازگشت بارشها در زمستان، بحران کنونی جبران نخواهد شد.
با وجود گذشت یک هفته از آغاز جیرهبندی، وزارت نیرو هنوز جدول رسمی قطعی آب را منتشر نکرده است. این نشاندهندهی ضعف شفافیت در مدیریت بحران آب است.
پاییز خشک
طبق آخرین گزارش سازمان هواشناسی کشور ایران امسال مهر ماه بیبارشترین ماه در 40 سال گذشته بوده است. شرایط بارشی کشور بسیار وخیم است. البته پیشبینیها شرایط قبل را تایید میکند و تقریبا در پاییز جاری همچنان کم بارشی خواهد بود. طبق گزارشهای رسمی هواشناسی کشور، شاخصها نشان میدهد از نیمه آذر ماه وضعیت کمبارشی کمی بهبود یافته و به سمت شرایط نرمال حرکت میکند و بارشها در زمستان نرمال خواهد شد.
دادههای موجود نشان میدهد با توجه به شرایط وخیمی که در 6 سال اخیر کشور از لحاظ خشکسالی با آن روبهرو است؛ بارشهای آتی نیز نمیتواند شرایط نامساعد موجود را اصلاح کند. طبق دادههای رسمی موسسه تحقیقات آب کشور نیز در سال آبی 1404 – 1403 بارشها در کل 152 میلیمتر بوده که به میزان متوسط 57 سال گذشته کاهش 40 درصدی داشته است. بر همین اساس در چهار استان کشور وضعیت بارشی منفی 50 تا 80 درصد و در 15 استان کاهش 30 تا 50 درصد است .
از سویی تعدادی استان نیز در رکوردهای خشکسالی قرار دارند و تنها یک استان وضعیت بارشی طبیعی دارد که در این استان نیز افزایش بارشی مشاهده نشده است. طبق گزارش پاون، میزان بارشها در سال آبی گذشته در نهایت منجر به آورد رودخانهای حدود 24 تا 25 میلیارد مترمکعب آب بوده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته خود افت 42 درصدی را نشان میدهد. در این میان ظرفیت ذخایر مخازن سدهای تهران در سال آبی جدید که از مهرماه شروع شده حدود 250 میلیون مترمکعب است که در مقایسه با میزان 490 میلیون مترمکعبی در سال آبی 1403 حدودا به نصف رسیده است.
از نگاه محمدرضا کاویانپور، رییس موسسه تحقیقات آب این میزان کاهش باید با بارشهای تا به امروز جبران میشد، اما این اتفاق نیفتاده است. اگرچه همواره بارشها در دو ماه مهر و آبان حدود 50 تا 60 میلیمتر آب برای تهران به همراه دارد، اما تاکنون هیچ بارشی در تهران رخ نداده و پیشبینیها نیز نشان میدهد که تا پایان پاییز نیز این روند ادامه خواهد داشت. به اعتقاد رییس موسسه تحقیقات آب؛ نباید ریسک کرد و احتمال تغییر شرایط را درنظر گرفت، بلکه باید خود را برای شرایط بحرانی آماده کنیم. بر همین اساس فعالان حوزه آب معتقدند، مردم باید به جد در صرفهجویی مصرف آب قدم بردارند.
زمان قطعی آب نامشخص است
درحالی که حدود یک هفته از آغاز برنامه جیرهبندی آب در تهران و برخی مناطق کشور آغاز شده است، هنوز وزارت نیرو یا شرکت آبفای استانهای مختلف برنامه مدونی برای قطع آب در مناطق مختلف منتشر نکرده است. ظاهرا وزارت نیرو همانقدر که در اعلام برنامه خاموشیها نظم را رعایت نکرده است، قصد دارد در آب نیز این رفتار را تکرار کند. البته در زمینه آب یک قدم فراتر رفته و زمان قطعی آب مناطق را نیز منتشر نکرده است. این در حالی است که در جریان کنترل بحران حاکم، سیاستگذار آبی باید شفافتر عمل کند. این موضوع را بارها تحلیلگران اقتصادی و اجتماعی مطرح کردند. با این وجود، طبق بررسی «اعتماد» در حال حاضر در برخی مناطق تهران، آب در ساعات 20 الی 6 صبح روز بعد قطع شده است. خبرگزاری میزان نیز به نقل از برخی شهروندان نوشته است، در مناطقی که آب تهران قطع میشود از ساعت 24 بامداد تا حدود 5 صبح است. طبق پیگیری «اعتماد» به دنبال تماس شهروندان با شرکتهای آب منطقهای کارشناسان آنها از زمان درست قطعی آب اظهار بیاطلاعی کردند، اما تاکید کردند شهروندان برای جلوگیری از مشکلات از این پس باید اقدام به خرید منبع آب کنند.
