ملی مذهبی _ مجید تختروانچی، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی میگوید پیامهایی بین ایران و آمریکا از طریق میانجیها در حال انتقال است اما ایران باید قبل از شروع دور جدید مذاکرات تضمینی دریافت کند که دیگر با حملات مشابه مواجه نخواهد شد. به گزارش ایسنا تختروانچی در مصاحبهای با یک رسانه ترکیهای، با اشاره به مذاکرات تهران با سه کشور اروپایی، غنیسازی را “بخشجداییناپذیر هر توافقی” خوانده و تأکید کرده است: «این عنصر کلیدی مذاکرات ماست.»
او همچنین لغو تحریمها را موضوعی مهم برای حصول هر توافقی در رابطه با برنامه هستهای ایران دانسته و افزود تهران در مذاکرات خود با برلین، لندن و پاریس، در مورد حملات اخیر اسرائیل و آمریکا به ایران نیز بحث کرده و خواستار محکوم کردن آن توسط جامعه بینالمللی شده است. تختروانچی گفت: «ما باید تمام تلاش خود را بکنیم تا مطمئن شویم که چنین رویدادهایی دیگر هرگز اتفاق نمیافتد.»
آخرین دور مذاکرات ایران و سه کشور اروپایی یادشده روز سهشنبه، چهارم شهریور، در ژنو انجام شد که بدون هیچ نتیجه مشخصی نیز پایان یافت. آلمان، فرانسه و بریتانیا دو روز بعد روند فعالسازی مکانیسم ماشه علیه ایران را به جریان انداختند.
با فعال شدن روند مکانیسم ماشه، شورای امنیت باید ظرف ۳۰ روز درباره ادامه تعلیق تحریمها رأیگیری کند. این سه کشور با این حال تأکید کردهاند که همچنان به دنبال راهی دیپلماتیک برای حل و فصل پرونده هستهای ایران هستند.
به گفته تختروانچی ایران و سه کشور اروپایی برای ادامه مذاکرات توافق کردهاند اما هنوز هیچ تاریخی تعیین نشده و مشخص نیست دور بعدی مذاکرات در چه زمانی و مکانی برگزار خواهد شد. او با بیان اینکه ترکیه در این مذاکرات نقشی سازنده ایفا کرده، گفت: «در گذشته، به پیشنهاد ایران، به استانبول سفر کردیم. در ترکیه، احساس راحتی میکنیم. ما نمیدانیم دور بعدی چه زمانی و کجا خواهد بود، اما ترکیه مکانی ترجیحی برای ایران و کشورهای اروپایی است.»
تختروانچی با اشاره به اینکه ایران از حق غنیسازی در خاک خود چشمپوشی نخواهد کرد، اظهار داشت: «غنیسازی صفر برای ما امکانپذیر نیست و غیرقابل قبول است.»
معاون عباس عراقچی همچنین در پاسخ به سئوالی در مورد احتمال از سرگیری مذاکرات بین تهران و واشنگتن، گفت “پیامهایی بین دو طرف از طریق برخی کشورهای میانجی در حال انتقال است.”
او بدون اشاره به جزئیات بیشتر در این رابطه، حملات آمریکا به تأسیسات هستهای ایران را که در میانه روند مذاکره رخ داد، “خیانت به دیپلماسی” خوانده و افزود: «اسرائیل و ایالات متحده با این حملات ما را شگفتزده کردهاند. ما نمیخواهیم همان نمایش دوباره اجرا شود. ایالات متحده باید ما را متقاعد کند که این بار چنین کاری نخواهد کرد.»
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا پس از حمله بمبافکنهای آمریکایی به سایتهای هستهای ایران، اعلام کرد که این تأسیسات “به طور کامل” نابوده شدهاند و احیای آنها “سالها طول میکشد.” ترامپ اوایل تیرماه در حاشیه نشست ناتو، در گفتوگو با خبرنگاران اظهار داشته بود که با توجه به تأثیر این حملات و به تعویق افتادن پیشرفت هستهای ایران، از نظر او امضای توافق با تهران “آنقدر ضروری نیست.”
گزارش محرمانه آژانس در مورد افزایش ذخایر اورانیوم ایران
در این میان گزارش محرمانه جدید آژانس بینالمللی انرژی اتمی که به رؤیت چندین خبرگزاری بینالمللی رسیده، حاکی از آن است که ایران تا اواسط ماه ژوئن و پیش از آغاز جنگ با اسرائیل، سرعت تولید اورانیوم با غنای بالا را افزایش داده است. طبق اطلاعات آژانس، ایران تا آغاز جنگ در کمتر از یک ماه مقدار اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد را به میزان ۳۲.۳ کیلوگرم افزایش داده و به مجموع ۴۴۰.۹ کیلوگرم رسانده است.
این گزارش میگوید این ارقام بر پایه “اطلاعات ارائهشده توسط ایران، فعالیتهای راستیآزمایی آژانس بین ۱۷ مه تا ۱۲ ژوئن امسال (یک روز پیش از آغاز حملات اسرائیل) و نیز برآوردهایی بر پایه عملکرد گذشته تأسیسات مربوطه” محاسبه شده است.
این میزان اورانیوم از نظر فنی تنها یک مرحله با غنای ۹۰ درصدی که سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای است، فاصله دارد. به گفته آژانس حدود ۴۲ کیلوگرم اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی، در صورت غنیسازی بیشتر تا سطح ۹۰ درصد، برای تولید بمب هستهای کافی است.
در گزارش محرمانه آژانس، ذخایر اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی ایران یک “عامل نگرانی جدی” خوانده شده و به نقل از رافائل گروسی، مدیرکل این نهاد آمده است که ایران تنها کشور بدون سلاح هستهای است که چنین مواد حساسی را در اختیار دارد.
در این گزارش همچنین گفته شده آژانس و ایران هنوز به توافقی برای از سرگیری بازرسیاز سایتهایی که در جنگ، هدف حملات اسرائیل و آمریکا قرار گرفتند، نرسیدهاند. تنها سایتی که پس از جنگ از سوی آژانس مورد بازرسی قرار گرفت، نیروگاه هستهای بوشهر است که با کمک فنی روسیه فعالیت دارد. بازرسان آژانس در روزهای ۲۷ و ۲۸ اوت شاهد تعویض سوخت در این نیروگاه بودند.
به گفته آژانس تا تاریخ ۱۳ ژوئن (۲۳ خرداد)، کل ذخایر اورانیوم غنیشده ایران به ۹۸۷۴٫۹ کیلوگرم رسیده که نسبت به گزارش قبلی در ماه مه، ۶۲۷٫۳ کیلوگرم افزایش نشان میدهد.
آژانس همچنین اعلام کرده که از ۱۳ ژوئن (آغاز جنگ) به بعد، قادر به انجام فعالیتهای میدانی مورد نیاز برای جمعآوری و راستیآزمایی اطلاعات اعلامشده از سوی ایران نبوده که برای برآورد تغییرات در ذخایر گزارششده قبلی، ضروری است.
در این گزارش محرمانه همچنین به مذاکرات ایران و آژانس در یک ماه و نیم گذشته برای از سرگیری بازرسیها اشاره شده و آمده ایران ۱۴ اوت نامهای به آژانس ارسال کرده که در آن پیشنویس مفصلی از “یک ترتیب جدید” ارائه شده است. طبق این نامه ایران به آژانس گفته باید برای بازرسی از تأسیسات سالم درخواستهای خود را “مورد به مورد” ارسال کند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز چهارشنبه ۳ سپتامبر (۱۲ شهریور) در گفتوگو با خبرگزاری رویترز هشدار داده بود که مذاکرات این نهاد با جمهوری اسلامی درباره نحوه ازسرگیری بازرسیها در سایتهایی که هدف بمباران ایالات متحده و اسرائیل قرار گرفتهاند، “نمیتواند ماهها ادامه پیدا کند.” گروسی تأکید کرده بود که “توافق باید هرچه زودتر، حتی در همین هفته، حاصل شود.”
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز چهارشنبه ۳ سپتامبر (۱۲ شهریور) در گفتوگو با خبرگزاری رویترز هشدار داد که مذاکرات این نهاد با جمهوری اسلامی درباره نحوه ازسرگیری بازرسیها در سایتهایی که هدف بمباران ایالات متحده و اسرائیل قرار گرفتهاند، “نمیتواند ماهها ادامه پیدا کند.”
او در عین حال تأکید کرد که “توافق باید هرچه زودتر، حتی در همین هفته، حاصل شود.” گروسی تأیید کرد که این نهاد از زمان نخستین حمله اسرائیل به تأسیسات غنیسازی ایران در ۱۳ ژوئن هیچ اطلاعاتی از سوی تهران درباره وضعیت یا محل ذخایر اورانیوم با غنای بالا دریافت نکرده است.
طبق قانونی که تهران بهتازگی تصویب کرده است، همکاری با آژانس تعلیق شده و هرگونه بازرسی آتی نیز باید با مجوز شورای عالی امنیت ملی ایران انجام گیرد. در حال حاضر تهران و آژانس در حال گفتوگو هستند تا راهکاری برای ادامه بازرسیها بیابند.
گروسی گفت: «این موضوع چیزی نیست که بتواند ماهها ادامه یابد. من واقعاً امیدوارم که بتوانیم این روند را بهزودی نهایی کنیم. ما در تلاش هستیم ظرف چند روز آینده در وین نشست دیگری داشته باشیم تا موضوع را جمعبندی و بازرسیها را آغاز کنیم. بسیار خوب خواهد بود اگر بتوانیم تا پیش از هفته آینده به توافق برسیم.»
از نظر فنی، بازرسیها در ایران دوباره آغاز شدهاند، زیرا بازرسان آژانس اخیراً مأموریتی در نیروگاه بوشهر، تنها نیروگاه فعال هستهای ایران، انجام دادهاند. با این حال، این نیروگاه در برنامه بحثبرانگیز اتمی ایران از نظر غرب اهمیت چندانی ندارد و معمولاً در گزارشهای فصلی آژانس درباره ایران نیز ذکر نمیشود.
“مواد هستهای همچنان وجود دارد”
اگرچه سه سایت غنیسازی ایران در جریان حملات آمریکا و اسرائیل بهشدت آسیب دیدند یا نابود شدند، هنوز مشخص نیست ذخایر اورانیوم با غنای بالا چه وضعیتی دارند. این مواد تا سطح ۶۰ درصد غنی شده بودند، فاصلهای اندک تا حدود ۹۰ درصد که برای تولید سلاح هستهای لازم است.
بهگفته آژانس، پیش از حملات، ایران بهاندازه کافی اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ذخیره کرده بود که در صورت غنیسازی بیشتر، برای ساخت شش سلاح هستهای کفایت میکرد.
گروسی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت این ذخایر گفت: «فکر میکنم یک برداشت کلی مبنی بر این وجود دارد که اصولا این مواد هنوز وجود دارند، اما البته لازم است وجود آنها تأیید شود. بخشی از آن نیز ممکن است از بین رفته باشد.» او افزود: «ما نشانهای نداریم که دلالت کند مواد به میزان زیادی جابهجا شدهاند.»
بر اساس اخبار منتشر شده، جمهوری اسلامی هنوز گزارشی از وضعیت این ذخایر به آژانس ارائه نکرده است، اما در صورت دستیابی به توافق، متعهد خواهد بود گزارشی رسمی در این زمینه به آژانس ارسال کند.
گروسی همچنین گفت مشخص نیست سیستم جدیدی که طبق قانون جمهوری اسلامی برای تأیید شورای عالی امنیت ملی در بازرسیها لازم است، چگونه کار خواهد کرد. او افزود تهران بر اهمیت محرمانه ماندن محل نگهداری اورانیوم غنیشده تأکید کرده است، در حالیکه تعهدات جمهوری اسلامی در برابر آژانس تغییری نکرده است.
گروسی تصریح کرد: «ما به طرف ایرانی یادآوری کردهایم که قوانین داخلی برای ایران تعهد ایجاد میکند، نه برای آژانس.»
