ملی مذهبی _ رسانههای دولتی ایران گزارش دادند که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران و همتایان فرانسوی، بریتانیایی و آلمانیاش روز جمعه ۳۱ مرداد / ۲۲ اوت توافق کردند که مذاکرات مربوط به مسائل هستهای و مکانیسم ماشه هفته آینده از سر گرفته شود.
تنها چند روز مانده به پایان مهلت اروپا، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران روز جمعه ۲۲ اوت با همتایانش در فرانسه، آلمان و بریتانیا تماس تلفنی خواهد داشت تا از بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران تا ۹ روز دیگر جلوگیری کند.
به گزارش خبرگزاری دولتی ایرنا، این تماس به ابتکار عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران انجام میشود و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز در آن حضور خواهد داشت.
سه کشور اروپایی که از طرفهای توافق هستهای ۲۰۱۵ هستند، تهدید کردهاند در صورت ادامه عدم همکاری ایران، از سازوکار «اسنپبک» یا «مکانیسم ماشه» استفاده کرده و تحریمهای سازمان ملل را دوباره برقرار کنند.بریتانیا، فرانسه و آلمان، گروه موسوم به «E3» تهدید کردهاند که اگر تهران به مذاکرات برای مهار برنامه غنیسازی اورانیوم خود بازنگردد، تحریمهای سازمان ملل را تحت مکانیسم ماشه (اسنپبک ـ بازگشت سریع) دوباره فعال خواهند کرد.
یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان روز جمعه ضمن تأیید ازسرگیری مذاکرات در هفته آینده، به ایران هشدار داد که اگر به توافقی قابل راستیآزمایی و پایدار برای رفع نگرانیها در مورد جاهطلبیهای هستهای خود نرسد، تحریمها دوباره اجرایی خواهند شد. او تأکید کرد که زمان بسیار کوتاه است و ایران باید بهطور اساسی وارد مذاکرات شود. رسانههای دولتی ایران روز جمعه اعلام کردند که در یک تماس تلفنی، عباس عراقچی و وزیران خارجه بریتانیا، فرانسه و آلمان توافق کردند که معاونهایشان روز سهشنبه آینده مذاکرات را ادامه دهند.
طبق گزارش رسانههای ایران، عراقچی در این تماس بر «عدم صلاحیت قانونی و اخلاقی» این کشورها برای استفاده از مکانیسم ماشه تأکید و در مورد پیامدهای چنین اقدامی هشدار داد.
بریتانیا، فرانسه و آلمان بههمراه آمریکا ادعا میکنند که جمهوری اسلامی ایران در حال استفاده از برنامه هستهای خود برای دستیابی به توانایی ساخت سلاح هستهای است و این نقض پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) محسوب میشود. ایران اما میگوید که تنها بهدنبال انرژی هستهای غیرنظامی است.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA)، نهاد ناظر هستهای سازمان ملل، پیشتر اعلام کرده بود که ایران به ساخت بمب هستهای نزدیک نیست. همچنین، تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، در ماه مارس گذشته اعلام کرد که مقامات اطلاعاتی مدرکی مبنی بر حرکت ایران به سمت ساخت سلاح هستهای نیافتهاند.
جمهوری اسلامی پس از بمباران تأسیسات هستهایش توسط آمریکا و اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه از ۲۳ خرداد تا ۳ تیر (۱۳ تا ۲۴ ژوئن) سال جاری، مذاکرات هستهای با ایالات متحده آمریکا را بهحالت تعلیق درآورد. این مذاکرات با هدف مهار برنامه غنیسازی شتابان ایران صورت میگرفت. از آن زمان، بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی نتوانستهاند به تأسیسات هستهای ایران دسترسی داشته باشند، اگرچه رافائل گروسی، رئیس این آژانس، اعلام کرده که ضرورت بازرسیها همچنان باقی است.آخرین دیدار نمایندگان ایران و سه قدرت اروپایی در ۳۰ خرداد / ۲۰ ژوئن، زمانی که جنگ هنوز ادامه داشت، در ژنو برگزار شد و نشانههای کمی از پیشرفت در آن دیده شد.صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران نیز اعلام کرد که یک هیئت ایرانی قرار است روز جمعه برای دیدار با مقامات آژانس بینالمللی انرژی اتمی به وین سفر کند، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
نگرانیهای تازه اروپا پس از جنگ با اسرائیل
نگرانی اروپاییها از برنامه هستهای ایران پس از جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل بیشتر شده است؛ جنگی که در جریان آن چند تأسیسات هستهای ایران هدف قرار گرفت.
بعد از جنگ، تهران تمام همکاریهای خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را متوقف کرد و همین باعث شد جامعه جهانی دیگر نتواند از وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران باخبر باشد.
ایران اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنیسازی کرده است که فاصله فنی کمی تا سطح ۹۰ درصد مورد استفاده در سلاح هستهای دارد. ایران میگوید برنامهاش صلحآمیز است اما تنها کشور غیرهستهای در جهان است که اورانیوم را در این سطح بالا غنی سازی میکند. آمریکا و آژانس بر این باورند که ایران تا سال ۲۰۰۳ برنامه تسلیحاتی هستهای داشته است.
مهلت تا ۳۱ ماه اوت
سه کشور اروپایی در نامهای در ۸ اوت هشدار دادند اگر ایران تا ۳۱ اوت (۹ روز دیگر) راهحلی «قابل قبول» ارائه نکند، تحریمها بازخواهند گشت. این زمان محدود، احتمال رسیدن به توافق را بهویژه با توجه به بدبینی فزاینده اروپاییها پس از سالها مذاکرات بینتیجه دشوار میکند.
بازگشت دسترسیهای آژانس به تأسیسات ایران، یکی از محورهای اصلی گفتوگوهاست. تهران بدون ارائه مدرک، آژانس را تا حدی مسئول جنگ اخیر دانسته است. بر اساس توافق ۲۰۱۵ میلادی، آژانس حق دسترسی گسترده داشت و هر سه ماه یکبار گزارشی ارائه میداد.
تهدید به بازداشت مدیر کل آژانس در تهران
ایران حتی تهدید کرده در صورت سفر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس به تهران او را بازداشت کند. گروسی احتمالاً برای دبیرکلی سازمان ملل نامزد میشود و ایران این موضوع را بهانهای برای انتقاد از او کرده است.
فشار اروپا تا ماه اکتبر معتبر است
اختیار استفاده از «اسنپبک» یا مکانیسم «ماشه» به معنای بازگشت فوری تحریمها در توافق هستهای تنها تا ماه اکتبر معتبر است. همین باعث شده اروپا تلاش کند پیش از پایان این مهلت، آن را بهعنوان ابزار فشار علیه ایران به کار بگیرد.
طبق این سازوکار، هر یک از طرفهای توافق میتوانند ایران را ناقض توافق اعلام کرده و تحریمها را بازگردانند.
پس از انقضای این مهلت، هرگونه تلاش برای بازگرداندن تحریمها ممکن است با وتوی چین و روسیه در شورای امنیت سازمان ملل مواجه شود یعنی دو کشوری که در گذشته تا حدودی از ایران حمایت کردهاند، هرچند در جنگ ماه ژوئن این کشور در مقابل اسرائیل، دخالتی نکردند.
